fa تشبیه، وجه غالب صورخیال در غزلیات حسن دهلوی عمومى General پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin-right:1.0cm;">امیر نجم‌الدین حسن‌بن‌علاء سجزی از شاعران پارسی‌گوی هندوستان در قرن هفتم است که صاحب‌نظران او را؛ در سلاست و روانی و شیوایی سخن، سعدی هندوستان خوانده‌اند و در مرتبه فضل و علوم هم‌طراز امیرخسرو دهلوی دوست معاصر و معاشرش قلمداد کرده‌اند.&nbsp; هنر اصلی و شهرت او در غزل‌سرایی است و به‌دلیل تأثیری که از سعدی شیرازی پذیرفته است، مایه‌های شور و ذوق و ملاحت و نازک‌خیالی در جای‌جای اشعار او نمود خاصی دارد.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:1.0cm;"><span dir="RTL">با عنایت به این مسئله بر آن شدیم که اشعار او را در حوزه صورخیال مطالعه کنیم. با بررسی دقیق دریافتیم که تشبیه، وجه غالب صورخیال در اشعار اوست. در این مقاله برای اینکه توانمندی او در ساخت دو سوی تشبیه بهتر درک شود و تازگی تصویر‌های شعری او در قلمرو تشبیه مشخص گردد، تشبیه را در دیوان او ازلحاظ ساخت و موضوع بررسی کرده‌ایم و به این نتیجه دست یافته‌ایم که بیشتر تشبیه‌های او از نوع حسی به حسی است. نکته حائز اهمیت اینکه تشبیه مرکب از نوع تمثیلی در شعر او بسیار چشمگیر است. ازلحاظ موضوع قریب نود درصد تصاویر شعری او در تشبیه بر مدار معشوق و مسائل مربوط به اوست و همین باعث شده است که اغلب تصویر‌های شعری او وام‌گرفته از شعرای متقدم به‌خصوص سعدی باشد. اما نکته مهم آنکه او همین تصویرهای تکراری را با شگردهای گوناگون زبانی و بلاغی زیباتر و مؤثرتر از دیگران ارائه کرده و بر شیوایی سخن خود افزوده است؛ به‌طوری‌که با خواندن آنها ناخودآگاه لب به تحسین او می‌گشاییم و همین نکته وجه تمایز او از شاعرانی است که تصویرها و زبانشان نیز تکراری است</span></p> <p dir="RTL" style="margin-right:1.0cm;"></p> <p>Amir Najmol Din Hassan Ibn Alaa-e-Sajzy is a Persian speaking Indian poet of the 7^th century who composed lyrics in Persian language. According to many critics, the fluency, fluidity, and eloquence of his poems make him India&#39;s Saadi. His wisdom and knowledge is equal to that of Amir Khosrow Dehlavi who was his companion. He is well-known for his lyrics and since he was influenced by Saadi, passion, verve, and subtlety are noticeable in every part of his poems. By considering this point, we decided to study the imagery of his poems and after careful scrutiny, we found out that simile is the dominant technique in his poems. In this essay, for a better understanding of his ability in making two sides of a simile and determining the originality of his poetic images, we surveyed his collection in terms of structure and subject and concluded that most of his similes are of sensational to sensational type. The important point is that the allegorical type of compound simile is notable in his poems.&nbsp; About 90 percent of his poetic images are about the beloved and her related characteristics. Accordingly, most of his poetic images have no originality. They are borrowed from previous poets particularly Saadi. The important point is that Hassan Dehlavi by employing various linguistic and rhetorical techniques has presented these over-used images more attractively and has added eloquence to his speech, so that the reader instantly admires him, and this quality has distinguished him from other poets whose language and images are repetitive.&nbsp;&nbsp;</p> حسن دهلوی, صور خیال, تشبیه, وجه غالب, غزل فارسی Hassan Dehlavi, imagery, simile, dominant technique, Persian lyrics. 153 167 http://fis.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-10&slc_lang=fa&sid=1 Effat Neghabi عفت نقابی neghabi_2007@yahoo.com 1003194753284600598 1003194753284600598 Yes Kharazmi University دانشگاه خوارزمی