fa معارف نباتی در مثنوی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;">گیاهان در ذهن معنی‌آفرین مولوی از جایگاهی مهم برخوردارند و روایت&shy;‌هایی که به‌کمک معارف گیاهی در <em>مثنوی </em>طرح شده، راهبرد تربیتی تازه‌ای را شامل شده است که مولانا آن را برای تزکیه خود و مخاطبان در پیش گرفته است. در این جستار، که به‌شیوه تحلیلی-توصیفی انجام شده است، مباحث و معارف نباتی از هر شش دفتر <em>مثنوی</em> استخراج و در مرحله بعد، داده‌ها به دو بخش فیزیکی (مادی) و متافیزیکی (غیرمادی) تقسیم شده است: نحوه مواجهه مولانا با گیاهان در این دو بخش، توصیفی، گاه مادی و صوری و منطبق بر دانسته‌های دانش کشاورزی امروز و گاه ابزاری در خدمت تعالیم معنوی است. این پژوهش، ازیک‌سو، گفتمان عرفانی مولوی را در زمینه نباتات به‌مثابه مظهر تجلی خداوند و ازسوی‌دیگر، ذوق شاعر را در استفاده از صنایع ادبی در زیباسازی و رسایی کلام نشان می‌دهد. </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><br> <span style="font-size:10.0pt;">آشنایی مولوی با نام و شکل ظاهری گیاهان و خواص دارویی و درمانی آنها؛ انواع مختلف میوه‌ها، غلات، سبزی‌ها و حبوبات؛ اصطلاحات باغداری و طرز باغبانی؛ رسوم کشت و کوددهی، این گمان را تقویت می‌کند که او به کتاب‌های دایره‌المعارفی نظیر <em>بندهشن</em>، <em>الأبنیه عن حقایق الأدویه</em> و... دسترسی داشته و احتمالاً آنها را مطالعه کرده است. ازجمله عواملی که می‌تواند ژرف‌ساختی برای وفور این اصطلاحات در نظر گرفته شود، طبیعت‌گرایی مولوی و موقعیت جغرافیایی محل زندگی او و تأثیر آموزه‌های معنوی پدرش بهاءالدین است.</span></span> <span style="color:#acb9ca;"><span style="font-family:Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span></div> Plants have an important place in Rumi&rsquo;s meaningful mind, and the narratives developed using plant knowledge in Masnavi incorporate a new educational strategy that Rumi adopted to cultivate himself and his audience. In this research, which was carried out using the descriptive-analytical method, plant topics and knowledge were extracted from all six books of Masnavi and then the data was divided into two parts: physical (material) and metaphysical (immaterial): Rumi&rsquo;s approach to plants in these two parts is descriptive, sometimes material and formal, and corresponds to the current agricultural science and sometimes a tool at the service of spiritual teachings. This research shows, on the one hand, Rumi&rsquo;s mystical discourse on plants as a manifestation of God, and on the other hand, it shows the poet&rsquo;s taste for using the literary devices to embellish and articulate speech. Rumi&rsquo;s knowledge of the name and morphology of plants and their medicinal and therapeutic properties; various types of fruits, cereals, vegetables, and legumes; horticultural terms and gardening methods; the cultivation and fertilization practices increase the notion that he had access and probably read encyclopedic books such as Bundahishn, Alabniyah an Haqaeq alAdwiyah, etc. Among the factors that can be considered as deep structure to the abundance of these terms are Rumi&rsquo;s naturalism and the geographic location of his residence and the influence of his father Bahaedin&rsquo;s spiritual teachings.<br> &nbsp; مولوی, طبیعت‌گرایی, معارف نباتی, مثنوی. Rumi, Naturalism, Plant Knowledge, Masnavi. 53 79 http://fis.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-319-3&slc_lang=fa&sid=1 afsaneh saadati افسانه سعادتی جبلی Afsaneh_saadati@yahoo.com 1003194753284600722 1003194753284600722 Yes University of Isfahan دانشگاه اصفهان safoora saadati صفورا سعادتی جبلی Safoora64@yahoo.com 1003194753284600723 1003194753284600723 No University of Isfahan دانشگاه اصفهان mohsen Mohammadi Fesharaki محسن محمدی فشارکی Fesharaki311@yahoo.com 1003194753284600724 1003194753284600724 No University of Isfahan دانشگاه اصفهان