Journal title

fa بازخوانی دو سفرنامه دوره قاجار در پرتو نظریه زبان‌شناسی نقش‌گرای هلیدی در سطح فرانقش اندیشگانی Rereading Two Travelogues of Qajar Era Based on Systemic Functional Linguistics of Halliday at Ideational Metafunction Level تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:10.0pt;">زبان‌شناسی نقش‌گرای نظاممند هلیدی یکی از رویکردهای معناشناختی در تفسیر و تحلیل متون ادبی است که در مقابل زبان‌شناسی ساختگرا قرار دارد. در پژوهش حاضر، قابلیت تطبیق این نظریه را در سطح فرانقش اندیشگانی برای بازخوانی سبکی متن دو سفرنامه دوره قاجار بررسی کردهایم و به تفاوت نقش‌های زبان در دو سبک زنانه و مردانه ازطریق نحوه بازنمایی آنها در فرآیندهای فعل پرداخته‌ایم. پرسش اصلی این پژوهش چگونگی بازنمایی تجربیات و مشاهدات دو نویسنده در طول سفر ازطریق ساختار گذرایی شکل گرفته در فرآیندهایی است که جهان تجربی دو سفرنامه را به‌تصویر کشیده است. با گزینش بخش‌های مشابه در هریک از سفرنامه‌ها، به بررسی پانصد نمونه فرآیند در هریک پرداختیم. پس از مشخص‌کردن نوع هریک از فرآیندها و آمارگیری، درصد فراوانی کاربرد هریک از فرآیندهای ششگانه (مادی، ذهنی، رابطه‌ای، کلامی، رفتاری، و وجودی) را در فرانقش اندیشگانی مقایسه کردیم. نتایج حاکی از این است که بسامد بیشتر فرآیند ذهنی در سفرنامه بانوی قاجار، و بسامد بیشتر فرآیند رابطه‌ای در سفرنامه مرد ناشناس، به‌ترتیب، نشان‌دهنده توجه بیشتر بانوی قاجار به جهان درون، و اهمیت بیشتر کشف روابط حاکم در جهان پیرامون و ارزش‌گذاری این روابط در ذهن و زبان نویسنده مرد است. در بررسی میزان کاربرد افزوده‌های حاشیه‌ای در دو سفرنامه، روشن شد که سکینه سلطان 27 درصد بیشتر از مرد ناشناس این افزوده‌ها را در متن به‌کار برده است که توجه بیشتر او را به ثبت جزئیات در طول سفر نشان می‌دهد. از نظر کاربرد انواع افزوده‌های حاشیه‌ای، افزوده مکان و همراهی در سفرنامه نویسنده مرد و افزوده‌های درجه، کیفیت و قصد و علت در سفرنامه نویسنده زن بسامد بیشتری دارد. این موضوع تفاوت سبک را در دو نوشتار با توجه به نوع شکل‌گیری و تصویر تجربیات جهان بیرون در ذهن و نحوه بازنمایی آن در زبان دو نویسنده نشان می‌دهد. از نظر ساخت گذرایی در این دو سفرنامه، هرجا نویسندگان درحال زمینه‌چینی برای بیان مطلب اصلی هستند، جملات از گذرایی کمتری برخوردار است و هرجا رویداد و کلام مهمی مطرح شده است، میزان گذرایی جملات نیز بیشتر بوده است؛ به‌این‌معنا که فرآیندهای فعلی در پیش‌زمینه کلام، دارای تعداد مشارکان بیشتر، ارادی، مثبت، دارای وجه واقعی، با عاملیت بالا و نمود غایی است و فردیت مفعول و میزان تأثیرپذیری مفعول هم نسبت به جملات در پس‌زمینه کلام بیشتر است.</span></span></span></div> Systemic functional linguistics of Halliday is one of semantic approaches to the analysis and interpretation of literary texts as opposed to structural linguistics. In the present study, we have examined the applicability of this theory at the level of ideational metafunction to reread the style of the text of two travelogues of the Qajar era and to differentiate between language functions in both feminine and masculine styles through how they are represented in verb processes. The main question of this research is how to represent the experiences and observations of two authors during the journey through the transient structure formed in the processes that have depicted the experimental world of the two travelogues. By selecting similar parts in each travelogue, we examined five hundred process samples. After determining the type of each process and its statistics, we compared the frequency of the function of each of the six processes (material, mental, relational, verbal, behavioral, and existential) at the level of ideational metafunction. The results showed the higher frequency of the mental process in the Qajar lady’s travelogue, and the higher frequency of the relational process in the unknown man travelogue, respectively, indicating the greater attention of the Qajar lady to the inner world, and the greater importance of discovering relationships in the world around and evaluation of these relations in the mind and language of the male author. Through our examining the use of marginal additions in the two travelogues, it became clear that Sakineh Sultan used these additions 27% more than the unknown man in the text, which shows her paying more attention to recording details during the trip. In terms of the use of various marginal additions, the addition of place and accompaniment in the male author’s travelogue and the addition of degree, quality, intention, and cause in the female author’s travelogue are more frequent. This shows style differences in the two writings regarding the formation and depiction of outside world experiences in the mind and their representation manner in the language of these two authors. In terms of transitive structure in these two travelogues, wherever the writers are preparing the ground for expressing the main point, the sentences are less transient and wherever an important event and speech is presented, the degree of transientness of the sentences is higher. This means that verb processes in the foreground of the speech have more participants, are voluntary and positive, have real face, with high agency and ultimate appearance, and individuality is object and the degree of the object’s being influenced is more than the sentences in the background of the speech.<br>   زبانشناسی نقشگرا, فرانقش اندیشگانی, ساخت گذرایی, فرآیندهای فعل, سبک زنانه و مردانه, سفرنامه. Functional Linguistics, Ideational Metafunction, Transient Structure, Verb Processes, Marginal Additions, Feminine and Masculine Style, Travelogue 129 153 http://fis.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-403-2&slc_lang=fa&sid=1 batul vaez بتول واعظ batulvaez@yahoo.com 1003194753284600729 1003194753284600729 Yes Allameh Tabataba’i University دانشگاه علامه طباطبایی atie nasri عطیه سادات نصری atie.nasri@gmail.com 1003194753284600730 1003194753284600730 No Allameh Tabataba’i University دانشگاه علامه طباطبایی