Journal title

fa شخصیّت‌پردازی قهرمان در منظومه‌های عاشقانه رزمی (از قرن پنجم تا پایان قرن دهم) The Characterization of the Protagonist in Romance-Chivalry Poems From the 5th century to the end of the 10th century A.H. ادبیات تطبیقی ادبیات تطبیقی پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">دستهای از آثار ادبی شامل منظومههای روایی با درونمایه مبارزه قهرمان در مسیر پرفراز و نشیب عشق به‌منظور وصال است که با عنوان «عاشقانه رزمی» معرفی میشوند. از آثار معرف این ژانر از قرن پنجم تا دهم منظومه ورقه و گلشاه عیوقی، هماینامه سروده شاعری ناشناس، سامنامه، همای و همایون خواجوی کرمانی، مثنوی جمال و جلال سروده نزل‌آبادی و بدیعالزماننامه از شاعری ناشناس است. برخی از مهمترین ویژگیهای ژانری روایات در ضمن شخصیتپردازی قهرمان آشکار میشود. قهرمان این دسته از روایات به‌سبب قرارگرفتن ذیل یک ژانر واحد، برخی ویژگیهای مشترک دارد. داستان منظومههای عاشقانه رزمی به روایت زندگی قهرمان‌هایی میپردازد که شخصیتشان جامع، ناشناخته، از نسل بزرگان و شاهان، قهرمان مسافر، عاشق، پهلوان، اخلاقگرا، صلحطلب، یزدانپرست، موفق, عیار، و قهرمان مطلوب عامه است. ازسوی‌دیگر، به‌سبب عوامل واقعنما، سنت نقل و برون‌متن، میتوان قهرمان را برمبنای یک تقسیم‌بندی ایرانی-‌اسلامی در یکی از مراتب خدا، پیامبر، اولیاءالله، رهبر و مردم عامه قرار داد که در روایت عیوقی، رهبر و در دیگر روایات، اولیاءالله است؛ نیز، براساس نظریه فرای، قهرمان این روایات در مرتبهای برتر از دیگر انسانهاست. شخصیت قهرمان، به میزانی متغیر، به‌سبب ذائقه ادبی مردم و شهرت برخی آثار ادبی در دوره سرایش تحتتأثیر شخصیتپردازی داستانهای شاهنامه، اسکندرنامه نقالی و حمزهنامه است. با توجه به وضعیت سیاسی و مذهبی حاکم بر جامعه عصر سراینده، مذهب قهرمان به‌تدریج برجسته میشود، تا جایی که در بدیعالزماننامه به قهرمانِ متعصب تبدیل میگردد.  </div> “Romance-Chivalry” as a literary genre, narrates in poetic terms the protagonist’s struggle to achieve the beloved. Ayyuqi’s Varqa and Golshāh, Saam Nameh, Khwaju Kermani’s Homay o Homayun, Nazl Abadi’s Masnavi-e Jamal and Jalal, and Humay Nameh and Badi al-Zaman Nameh (by an anonymous poet) are among the outstanding works in this genre from the fifth to tenth Hijri centuries. The characterization of the protagonist is among the most significant narrative characteristics of this genre. The shared characteristics between the protagonists can classified as a genre. The protagonists in this genre, who have multidimensional and mysterious personalities and are of noble and royal descendants, are portrayed as lovers, moralists, pacifists, theists, and chivalrous which render them popular among people. Also, based on context and narrative traditions, the protagonist can be characterized within an Iranian-Islamic axis where he is presented as prophet, saint, leader, and commoner. In Ayyuqi’s work, the protagonist is a leader. According to Northrop Frye, the protagonist is superior to ordinary people. The protagonist’s personality, to various degrees, follows the characterization tradition Shahname, Eskandar Nameh-e Naghalli, and Hamzeh Nameh. Gradually, The protagonist’s religiosity becomes prominent which accords with the dominant political and religious circumstances of the poet’s society, to the extent that in Badi al-Zaman Nameh we witness dogmatic protagonist.   منظومههای روایی, عاشقانه رزمی, شخصیتپردازی, قهرمان Narrative Poetry, Romance-Chivalry, Characterization, Protagonist 115 142 http://fis.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-581-2&slc_lang=fa&sid=1 mahboubeh alihoory محبوبه علی حوری m.alihoory@yahoo.com 1003194753284600837 1003194753284600837 Yes University of Ferdowsi دانشگاه فردوسی مشهد