سه چهره یک هنر: نظم، نثر و شعر در ادبیات

نویسنده
دانشگاه تهران
چکیده
در این نوشتار نویسنده با اشاره به عدم همسویی و همرایی ادیبان و زبان‌شناسان ایرانی، پیامدهای نامطلوب این وضعیت را بر‌می‌شمارد؛ سپس از خدمات زبان‌شناسی به تحقیقات ادبی یاد می‌کند و راه‌هایی را نشان می‌دهد که روش‌های زبان‌شناسی قادر است استنباط‌های شمی ادیبان را با روش علمی به اثبات برساند. از دیرباز در مباحث ادبی، سه اصطلاح نظم، نثر و شعر محل اختلاف بوده و تعریف دقیق و حدومرز روشنی برای آن‌ها وجود نداشته است. نویسنده در این نوشتار کوشیده تا از دیدگاه زبان‌شناسی این سه گونه سخن ادبی را بررسی نماید و تفاوت آنها را نشان دهد و برای تعیین مرز میان زبان و ادبیات ضوابطی عینی و کارآمد به‌دست بدهد و زمینه‌ای فراهم کند که از رهگذر آن بتوان وضعیت نظم، نثر و شعر را به‌عنوان سه چهره از هنری یگانه با نام هنر کلامی تعیین کرد، و نسبت آن سه را با هم سنجید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Three Manifestations of One Art: Verse, Prose, and Poetry in Literature

نویسنده English

Ali Mohammad Haqshenas
Tehran University
چکیده English

Referring to the lack of coordination and agreement among Iranian linguists and Iranian men of letters, the author of this article discusses the negative consequences of such discordance. Then, he discusses the contributions of linguists to literary studies. The author offers a way by which linguistic methodologies can demonstrate the inferences of the men of letters objectively. Since long, there has been argument over the three terms; verse, prose, and poetry. As a result the boundaries among the three have not been clear-cut. In an attempt to solve the confusion, the author examines the three terms linguistically and presents the differences among them. Along the same lines, he seeks to drive some objective rules in order to make a clear distinction between language and literature. He also offers a basis on which the position of verse, prose, and poetry can be determined as three artistic modes of the same name, i.e., ‘verbal art’.

کلیدواژه‌ها English

Verse
Prose
Poetry
Literary taste
Verbal art
Literary school
Linguistic system
Borderline of language & literature
I-Language
E-Language
م. ا. به‌آذین، غروب رمضان، مهره مار؛ تهران: آگاه، 1354.
م. ا. به‌آذین، غروب رمضان، مهره مار؛ تهران: آگاه، 1354.
حق‌شناس، علی‌محمد؛ «نظم و نثر و شعر؛سه گونه ادب»، مجموعه مقالات دومین کنفرانس زبان‌شناسی نظری و کاربردی؛ تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، 1373.
حق‌شناس، علی‌محمد؛ «نظم و نثر و شعر؛سه گونه ادب»، مجموعه مقالات دومین کنفرانس زبان‌شناسی نظری و کاربردی؛ تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، 1373.
حمیدالدین بلخی،‌
حمیدالدین بلخی،‌
خواجه عبدالله انصاری؛ «رساله پرده حجاب»، در: سخنان پیرهرات؛ به‌کوشش دکتر محمد جواد شریعت؛ چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 1358.
خواجه عبدالله انصاری؛ «رساله پرده حجاب»، در: سخنان پیرهرات؛ به‌کوشش دکتر محمد جواد شریعت؛ چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 1358.
دنبلی، عبدالرزاق؛ حدایق الجنان یا تجربه الاحرار و تسلیه الابرار؛ به نقل از هزار سال نثر پارسی، کریم کشاورز؛ ج پنجم؛ چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 2535 شاهنشاهی.
دنبلی، عبدالرزاق؛ حدایق الجنان یا تجربه الاحرار و تسلیه الابرار؛ به نقل از هزار سال نثر پارسی، کریم کشاورز؛ ج پنجم؛ چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 2535 شاهنشاهی.
سعدی، گلستان؛ به‌تصحیح غلامحسین یوسفی؛ تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، 1368.
سعدی، گلستان؛ به‌تصحیح غلامحسین یوسفی؛ تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، 1368.
شفیعی کدکنی، محمدرضا؛ موسیقی شعر؛ چاپ دوم، تهران: آگاه، 1368.
شفیعی کدکنی، محمدرضا؛ موسیقی شعر؛ چاپ دوم، تهران: آگاه، 1368.
هدایت، صادق؛ بوف کور؛ چاپ ششم، تهران: امیرکبیر،‌ 1336.
هدایت، صادق؛ بوف کور؛ چاپ ششم، تهران: امیرکبیر،‌ 1336.
یوسفی، غلامحسین؛ کاغذ زر، تهران: آگاه، 1363.
یوسفی، غلامحسین؛ کاغذ زر، تهران: آگاه، 1363.
Short, Mick; Exploring the language of poems, plays and prose; London and New York: Longman, 1996.
Short, Mick; Exploring the language of poems, plays and prose; London and New York: Longman, 1996.
Hassan, Rugaiya; Linguistics, Language and Verbal Art, Oxford: Oxford University Press, 1989.
Hassan, Rugaiya; Linguistics, Language and Verbal Art, Oxford: Oxford University Press, 1989.
Riffaterre, Michael; "Describing poetic Structures: two Approaches to Baudelaire,s le chat"; Structuralism; Jacque Ehrman, (ed); New York: Anchor books, 1970.
Riffaterre, Michael; "Describing poetic Structures: two Approaches to Baudelaire,s le chat"; Structuralism; Jacque Ehrman, (ed); New York: Anchor books, 1970.
Barthes, Roland; S/Z; Richard Miller (tr.), New York: Hill and Wang 1974.
Barthes, Roland; S/Z; Richard Miller (tr.), New York: Hill and Wang 1974.
Lots, John; "Metric Typology", in Style in Language T.A.Sebeok (ed.); M.I.T.Press, Cambridge, Massachusetts, 1966.
Lots, John; "Metric Typology", in Style in Language T.A.Sebeok (ed.); M.I.T.Press, Cambridge, Massachusetts, 1966.
Peer, Willie Van; Stylistics and Psychology; London: Croom Holm, 1989.
Peer, Willie Van; Stylistics and Psychology; London: Croom Holm, 1989.
م. ا. به‌آذین، غروب رمضان، مهره مار؛ تهران: آگاه، 1354.
م. ا. به‌آذین، غروب رمضان، مهره مار؛ تهران: آگاه، 1354.
حق‌شناس، علی‌محمد؛ «نظم و نثر و شعر؛سه گونه ادب»، مجموعه مقالات دومین کنفرانس زبان‌شناسی نظری و کاربردی؛ تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، 1373.
حق‌شناس، علی‌محمد؛ «نظم و نثر و شعر؛سه گونه ادب»، مجموعه مقالات دومین کنفرانس زبان‌شناسی نظری و کاربردی؛ تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، 1373.
حمیدالدین بلخی،‌
حمیدالدین بلخی،‌
خواجه عبدالله انصاری؛ «رساله پرده حجاب»، در: سخنان پیرهرات؛ به‌کوشش دکتر محمد جواد شریعت؛ چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 1358.
خواجه عبدالله انصاری؛ «رساله پرده حجاب»، در: سخنان پیرهرات؛ به‌کوشش دکتر محمد جواد شریعت؛ چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 1358.
دنبلی، عبدالرزاق؛ حدایق الجنان یا تجربه الاحرار و تسلیه الابرار؛ به نقل از هزار سال نثر پارسی، کریم کشاورز؛ ج پنجم؛ چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 2535 شاهنشاهی.
دنبلی، عبدالرزاق؛ حدایق الجنان یا تجربه الاحرار و تسلیه الابرار؛ به نقل از هزار سال نثر پارسی، کریم کشاورز؛ ج پنجم؛ چاپ دوم، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 2535 شاهنشاهی.
سعدی، گلستان؛ به‌تصحیح غلامحسین یوسفی؛ تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، 1368.
سعدی، گلستان؛ به‌تصحیح غلامحسین یوسفی؛ تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، 1368.
شفیعی کدکنی، محمدرضا؛ موسیقی شعر؛ چاپ دوم، تهران: آگاه، 1368.
شفیعی کدکنی، محمدرضا؛ موسیقی شعر؛ چاپ دوم، تهران: آگاه، 1368.
هدایت، صادق؛ بوف کور؛ چاپ ششم، تهران: امیرکبیر،‌ 1336.
هدایت، صادق؛ بوف کور؛ چاپ ششم، تهران: امیرکبیر،‌ 1336.
یوسفی، غلامحسین؛ کاغذ زر، تهران: آگاه، 1363.
یوسفی، غلامحسین؛ کاغذ زر، تهران: آگاه، 1363.
Short, Mick; Exploring the language of poems, plays and prose; London and New York: Longman, 1996.
Short, Mick; Exploring the language of poems, plays and prose; London and New York: Longman, 1996.
Hassan, Rugaiya; Linguistics, Language and Verbal Art, Oxford: Oxford University Press, 1989.
Hassan, Rugaiya; Linguistics, Language and Verbal Art, Oxford: Oxford University Press, 1989.
Riffaterre, Michael; "Describing poetic Structures: two Approaches to Baudelaire,s le chat"; Structuralism; Jacque Ehrman, (ed); New York: Anchor books, 1970.
Riffaterre, Michael; "Describing poetic Structures: two Approaches to Baudelaire,s le chat"; Structuralism; Jacque Ehrman, (ed); New York: Anchor books, 1970.
Barthes, Roland; S/Z; Richard Miller (tr.), New York: Hill and Wang 1974.
Barthes, Roland; S/Z; Richard Miller (tr.), New York: Hill and Wang 1974.
Lots, John; "Metric Typology", in Style in Language T.A.Sebeok (ed.); M.I.T.Press, Cambridge, Massachusetts, 1966.
Lots, John; "Metric Typology", in Style in Language T.A.Sebeok (ed.); M.I.T.Press, Cambridge, Massachusetts, 1966.
Peer, Willie Van; Stylistics and Psychology; London: Croom Holm, 1989.
Peer, Willie Van; Stylistics and Psychology; London: Croom Holm, 1989.