"Death" in Sanai's works

Author
Khodabakhsh asadollahi
Mohaghegh Ardabili University
10.52547/jls.5.14.7
Abstract
Human mind is always obsessed with the issue of death on which everyone tries to shed light. Many people have also attempted various explanations justifying our submission to the incurable death. Many sages and religious scholars have researched and discussed about this subject. One of them is Sanayi. In this article, in order to explain mystical, religious and wisely views of Sanayi, initially, we discuss over the themes such as definition, inclusiveness, death benefits through appealing to "Hadighatalhaghighat", "Divan" and "Mathnaviha" in which the earthly world is portrayed as a farm and lab in which we can prepare ourselves for the dooms day. Then, to drive home our attempts to approve the eternality of man, we elaborate on subjects such as the death relativity and that it is a prerequisite for the perfect world. To this end we draw on Hadith and Quran verses. We come to this conclusion that death cannot be considered as an end to human life but it is an evolutionary phenomenon which paves the way for man prosperity and perfection. These insights can lead us to an outright faith in death which helps us to undervalue the life in this world for a more valuable one in the other world.
Keywords
Apprehension
Death
Life
World
Next world
قرآن کریم.
آشتیانی، سیّد جلال‌الدین (1380) شرح مقدمه قیصری. چاپ پنجم. قم: بوستان کتاب.
ابن حسام‌الدین الهندی، علاءالدین علی المتقی (1397ق) کنزالعمّال فی سنن الاقوال و الافعال. تصحیح صفوه السقا. بیروت: مکتبه التراث الاسلامی.
پورنامداریان، تقی (1375) رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی. چاپ چهارم. تهران: علمی و فرهنگی.
پورنامداریان، تقی (1385) داستان پیامبران در کلیات شمس (شرح و تفسیر عرفانی داستان‌ها در غزل‌های مولوی). چاپ سوم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
التهانوی، محمد اعلی بن علی (بی‌تا) کشّاف اصطلاحات الفنون. بیروت: دار صادر.
الجرجانی، السیّد الشّریف (1424 ق. ) التّعریفات. وضع حواشیه و فهارسه محمد باسل عیون السّود. الطبعه الثانیه. بیروت: دار الکتب العلمیّه.
خیّام، ابوالفتح عمر بن ابراهیم (1373) رباعیّات خیّام. به تصحیح و تحشیه محمد علی فروغی و قاسم غنی. به اهتمام ع ـ جربزه‌دار. چاپ دوم. تهران: اساطیر.
دبروین، ی. ت. پ (1378) حکیم اقلیم عشق. ترجمه مهیار علوی مقدم و محمد جواد مهدوی. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی.
زرقانی، سیّد مهدی (1381) زلف عالم‌سوز. تهران: روزگار.
زرّین‌کوب، عبدالحسین (1381) فرار از مدرسه. چاپ هفتم. تهران: امیرکبیر.
سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (1360) مثنوی‌های سنایی به انضمام شرح سیرالعباد الی المعاد. با تصحیح و مقدمه محمدتقی مدرّس رضوی. چاپ دوم. تهران: بابک.
سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (1382) حدیقه‌الحقیقه و شریعهالطریقه. با تصحیح و مقدمه مریم حسینی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (1377) حدیقهالحقیقه و شریعه‌الطریقه. به تصحیح محمدتقی مدرس رضوی. چاپ پنجم. تهران: دانشگاه تهران.
سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (1380) دیوان. به سعی و اهتمام محمدتقی مدرس رضوی. چاپ پنجم. تهران: سنایی.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1372) تازیانه‌های سلوک. تهران: آگاه.
شهیدی، سیّد جعفر (مترجم) (1372) نهج‌البلاغه. چاپ چهارم. تهران: انتشارات آموزش انقلاب اسلامی.
شیروانی، علی (به کوشش) (1385) نهج الفصاحه. چاپ دوم. دارالفکر.
طوسی، خواجه نصیرالدین (1364) اخلاق ناصری. چاپ سوم. تهران: خوارزمی.
الغزّالی، ابی حامد محمد بن محمد (1425ه‍ ) احیاء علوم‌الدّین. بیروت: دارالکتب العلمیّه.
غزّالی، محمد بن محمد (1384) احیاء علوم‌الدین. ترجمه مؤیدالدین محمد خوارزمی. به کوشش حسین خدیوجم. چاپ چهارم. تهران: علمی و فرهنگی.
غزّالی، محمد بن محمد (1384) کیمیای سعادت. به سعی و اهتمام پروین قائمی. چاپ دوم. تهران: پیمان.
فتوحی، محمود و علی‌اصغر محمدخانی (1385) شوریده‌ای در غزنه: اندیشه‌ها و آثار حکیم سنایی. تهران: سخن.
فروزانفر، بدیع‌الزّمان (1370) احادیث مثنوی. چاپ پنجم. تهران: امیرکبیر.
مطهّری، مرتضی (1385) عدل الهی. چاپ بیست و پنجم. قم: صدرا.
مولوی، جلال الدین (بی‌تا) مثنوی معنوی. به همّت رینولد الین نیکلسون. تهران: مولی.
نسفی، عزیزالدین (1384) الانسان الکامل. با پیشگفتار‌ هانری کربن. با تصحیح و مقدمه ماریژان موله. ترجمه مقدمه از دهشیری. چاپ هفتم. تهران: طهوری.
همدانی، عین‌القضات (1386) تمهیدات. مقدمه و تصحیح عفیف عسیران. چاپ هفتم. تهران: منوچهری.
یاحقی، جعفر و محمدرضا براتی (1385) «بوطیقای مرگ در شعر سنایی و خیام». فصلنامه انجمن آثار و مفاخر فرهنگی. شماره 21: 25- 50.