تأثیر گریه در سیر و سلوک از منظر مثنوی مولوی

نویسنده
احمدعلی جعفری
دانشگاه پیام نور
10.52547/jls.5.14.29
چکیده
گریه نمودی از عواطف و احساسات انسان است که ریشه در حالات روحی او دارد. مولانا غم و گریه را موجب حیات جاوید می‌داند و از همین رهگذر معتقد است سالک باید در سیر و سلوکش از چنین گریه‌ای شاد شود. به اعتقاد او خداوند را می‌توان در قلب‌های شکسته انسان‌ها یافت. مولانا مناسب روحیه هر سالکی، با تکیه بر گریه او را تشویق می‌کند تا به سوی کمال و سعادت رهسپار شود. او تعادل روحی انسان را در خدادوستی و ترک خوددوستی و دوری از تمایلات نفسانی می‌داند. به همین دلیل، گریه را مثل اسلحه‌ای برای سالک در این راه به کار می‌گیرد. از نظر او گریه نشان این است که سالک به خدا عشق می‌ورزد. مولانا گریه را از ویژگی‌های انسان خوشبخت می‌داند، چه اشک گناهان سالک را شستشو می‌دهد، منتها اشک و گریه‌ای که از صدق دل باشد. این‌ طرز تفکر در نهج‌البلاغه هم آمده است؛ آن‌جا هم از صفات متقین این است که قلب‌هاشان محزون است. به اعتقاد مولانا گریه نوعی اظهار نیاز است و به همین دلیل انسان را به یاد خدا می‌اندازد. خداوند در برابر گریه و سوز و گداز سالک به او حوض کوثر خواهد بخشید و همین گریه است که حتی آسمان را هم به ناله و فغان وا خواهد داشت. گریه عامل تسلط سالک بر نفس امّاره است که تمام بدبختی‌های انسان از اوست. در این مقاله تأثیر گریه بر چگونگی سلوک از منظر مثنوی بررسی شده است.
کلیدواژه‌ها
گریه
سیر و سلوک
مذمت دنیادوستی
نفس امّاره

عنوان مقاله English

The Effect of Crying on Behavior in Molavi's Mathnavi

نویسنده English

Ahmad Ali Jafari
Payam-e-Noor University
چکیده English

Crying is an indication of man's emotions known by Molana as the cause of eternal life. That is why he maintains that such crying should be the source of the devotee's happiness. He also believes that God is to be found in people's broken hearts. Moreover, Molana states that human spiritual equilibrium resides in man's love for God and self-denial and that is why he considers crying as a means for seeking God and His love. According to him, truthful and honest crying can wash away the devotee's sins because crying is a way of expressing one's needs so it reminds man of God. As a result of man's lamenting and crying, God might bestow upon him the Kosar Fountain. Such a crying may even cause the heavens to shed tears. It is this crying that enables the devotee to put a leash on his concupiscence.

کلیدواژه‌ها English

Crying
Behavior
Scolding low forth world Concupiscence
قرآن کریم.
قرآن کریم.
پلاچیک، روبروت (1366) هیجان‌ها. ترجمه محمود رمضان‌زاده. چاپ دوم. تهران: آستان قدس رضوی.
پلاچیک، روبروت (1366) هیجان‌ها. ترجمه محمود رمضان‌زاده. چاپ دوم. تهران: آستان قدس رضوی.
حافظ شیرازی، خواجه شمس‌الدین محمد (1368) دیوان. تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی. چاپ سوم. تهران: اساطیر.
حافظ شیرازی، خواجه شمس‌الدین محمد (1368) دیوان. تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی. چاپ سوم. تهران: اساطیر.
راغب اصفهانی، ابی‌القاسم حسین بن محمد (1404) المفردات فی غریب القرآن. دفتر نشر الکتاب.
راغب اصفهانی، ابی‌القاسم حسین بن محمد (1404) المفردات فی غریب القرآن. دفتر نشر الکتاب.
دورانت، ویلیام جیمز (1370) لذات فلسفه. ترجمه عباس زریاب‌خویی. چاپ ششم. تهران: انقلاب اسلامی.
دورانت، ویلیام جیمز (1370) لذات فلسفه. ترجمه عباس زریاب‌خویی. چاپ ششم. تهران: انقلاب اسلامی.
ستاری، جلال (1374) عشق صوفیانه. تهران: مرکز.
ستاری، جلال (1374) عشق صوفیانه. تهران: مرکز.
سرامی،‌ قدمعلی (1379) از خاک تا افلاک.‌ تهران: ترفند.‌
سرامی،‌ قدمعلی (1379) از خاک تا افلاک.‌ تهران: ترفند.‌
سعدی، شیخ مصلح‌الدین (1363) بوستان. به کوشش غلامحسین یوسفی. چاپ دوم. تهران: خوارزمی.
سعدی، شیخ مصلح‌الدین (1363) بوستان. به کوشش غلامحسین یوسفی. چاپ دوم. تهران: خوارزمی.
سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (1368) حدیقه‌الحقیقه. به کوشش محمدتقی‌ مدرس رضوی. چاپ سوم. تهران: دانشگاه تهران.
سنایی، ابوالمجد مجدود بن آدم (1368) حدیقه‌الحقیقه. به کوشش محمدتقی‌ مدرس رضوی. چاپ سوم. تهران: دانشگاه تهران.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1370) صور خیال در شعر فارسی. چاپ چهارم. تهران: آگاه.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1370) صور خیال در شعر فارسی. چاپ چهارم. تهران: آگاه.
شهیدی، سیدجعفر (1380) نهج‌البلاغه. چاپ بیست و یکم. تهران: علمی و فرهنگی.
شهیدی، سیدجعفر (1380) نهج‌البلاغه. چاپ بیست و یکم. تهران: علمی و فرهنگی.
عطار نیشابوری، فریدالدین (1366) دیوان. به کوشش تقی تفضلی. تهران: علمی و فرهنگی.
عطار نیشابوری، فریدالدین (1366) دیوان. به کوشش تقی تفضلی. تهران: علمی و فرهنگی.
فروزانفر، بدیع‌الزمان (1361) احادیث مثنوی. چاپ سوم. تهران: امیرکبیر.
فروزانفر، بدیع‌الزمان (1361) احادیث مثنوی. چاپ سوم. تهران: امیرکبیر.
قشیری، ابوالقاسم (1367) ترجمه رساله قشیریه. بدیع‌الزمان فروزانفر. چاپ سوم. تهران: علمی و فرهنگی.
قشیری، ابوالقاسم (1367) ترجمه رساله قشیریه. بدیع‌الزمان فروزانفر. چاپ سوم. تهران: علمی و فرهنگی.
مزلو، آبراهام (بی‌تا) روان‌شناسی عشق ورزیدن. ترجمه شیوا رویگران. بی‌جا: بی‌نا.
مزلو، آبراهام (بی‌تا) روان‌شناسی عشق ورزیدن. ترجمه شیوا رویگران. بی‌جا: بی‌نا.
مولوی، جلال‌الدین محمد (1362) کلیات شمس یا دیوان کبیر. به تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر. چاپ سوم. تهران: امیرکبیر.
مولوی، جلال‌الدین محمد (1362) کلیات شمس یا دیوان کبیر. به تصحیح بدیع‌الزمان فروزانفر. چاپ سوم. تهران: امیرکبیر.
مولوی، جلال‌الدین محمد (1365) مثنوی معنوی. به تصحیح رینولد آلن نیکلسون. تهران: مولی.
مولوی، جلال‌الدین محمد (1365) مثنوی معنوی. به تصحیح رینولد آلن نیکلسون. تهران: مولی.
نصر، سید حسین (1382) آموزه‌های صوفیانه. ترجمه حسین حیدری و محمد‌هادی امینی. تهران: قصیده‌سرا.
نصر، سید حسین (1382) آموزه‌های صوفیانه. ترجمه حسین حیدری و محمد‌هادی امینی. تهران: قصیده‌سرا.
هاشمی، جمال (1365) پیغام سروش. چاپ دوم. تهران: شرکت سهامی انتشار.
هاشمی، جمال (1365) پیغام سروش. چاپ دوم. تهران: شرکت سهامی انتشار.
هاشمی، جمال (1382) گلگشت عرفان. تهران: شرکت سهامی انتشار.
هاشمی، جمال (1382) گلگشت عرفان. تهران: شرکت سهامی انتشار.
همایی، جلال‌الدین (1366) مولوی چه می‌گوید. چاپ ششم. تهران: هما.
همایی، جلال‌الدین (1366) مولوی چه می‌گوید. چاپ ششم. تهران: هما.
یونگ، کارل گوستاو (1377) رشد شخصیت. ترجمه‌ هایده تولایی. تهران: آتیه.
یونگ، کارل گوستاو (1377) رشد شخصیت. ترجمه‌ هایده تولایی. تهران: آتیه.