نقش تمثیل‌های بیهقی در تبیین بی‌اعتمادی‌ در دربار مسعود غزنوی

نویسندگان
قاسم صحرایی
علی حیدری
دانشگاه لرستان
10.52547/jls.6.16.119
چکیده
در تاریخ بیهقی به‌کارگیری ابزارها و امکانات هنری و ادبی، از جمله تمثیل، تنها برای زینت و بخشیدن زیبایی هنری به اثر نیست، بلکه این ابزار در ژرف‌ساخت خود اهداف خاص نویسنده را نیز می­پروراند؛ به عبارت دیگر، نویسنده گاه مجبور می­شود با توجه به موقعیت اجتماعی و سیاسی خود یا حال و مقام اشخاصی که موقعیت­های مختلف اثرش را می­سازند، اندیشه­ها و مقاصد خود را با استفاده از شیوه­های غیرمستقیم همچون به­کارگیری تمثیل­ها و حکایات مناسب و... برای خواننده آشکار کند. به این ترتیب، خواننده پس از کنار زدن حجاب ظاهر تمثیل و حکایت می­تواند به معنای تازه و جالبی دست یابد که به دلیل آمیختگی آن با هنجارهای ادبی مؤثرتر واقع می­شود. هدف این مقاله آن است که با بررسی برخی حکایات و تمثیل­های تاریخ بیهقی نشان دهد چگونه ابوالفضل بیهقی برای نشان دادن محیط و زمانه فتنه­زا و آشوب‌ساز خود و نیز تحلیل بی­اعتمادی­های موجود در دربار مسعود غزنوی از شیوه بیان غیرمستقیم و قابل تفسیر تمثیل استفاده کرده است.
کلیدواژه‌ها
‌تاریخ بیهقی
ابوالفضل بیهقی
تمثیل
اعتماد
بی‌اعتمادی
مسعود غزنوی

عنوان مقاله English

The role of Beyhaghi’s allegories in the articulation of the atmosphere of distrust in the court of Masoud Ghaznavi

نویسندگان English

ghasem Sahraei
Ali Heydari
Lorestan University
چکیده English

In Beyhaghi’s history, the artistic as well as literary devices, allegories in particular, are not simply intended for their aesthetic appeals or as embellishments. They are rather employed to serve the author’s purposes. In other words, sometimes the author is compelled, given his own social and political position or the social and political position of the real characters in his work, to convey his thoughts to the reader by employing indirect methods of expression such as using allegories and anecdotes. Thus, the reader, by penetrating the underlying layers of the text would explore fresh and compelling meanings, which due to their literariness are more effective. This paper aims at analyzing some allegories as well as anecdotes used in Tarikh-e Beyhaghi as indirect methods of expression employed by Abolfazl-e Beyhaghi in order to demonstrate how they helped him to bring to picture the turmoil of the time and the atmosphere of distrust in the court of Masoud Ghaznavi.






کلیدواژه‌ها English

Tarikh-e Beyhaghi
Abolfazl-e Beyhaghi
allegory
distrust
Masoud Ghaznavi
احمدی، بابک (1381) ساختار و هرمنوتیک. چاپ دوم. تهران: گام نو.
احمدی، بابک (1381) ساختار و هرمنوتیک. چاپ دوم. تهران: گام نو.
احمدی، بابک و دیگران [مترجم] (1387) هرمنوتیک مدرن: گزینه جستارها. چاپ هفتم. تهران: مرکز.
احمدی، بابک و دیگران [مترجم] (1387) هرمنوتیک مدرن: گزینه جستارها. چاپ هفتم. تهران: مرکز.
براهنی، رضا (1368) کیمیا و خاک (مؤخره‌ای بر فلسفه ادبیات). چاپ سوم. تهران: مرغ آمین.
براهنی، رضا (1368) کیمیا و خاک (مؤخره‌ای بر فلسفه ادبیات). چاپ سوم. تهران: مرغ آمین.
بیهقی، ابوالفضل محمدبن‌حسین (1389) تاریخ بیهقی. تصحیح علی‌اکبر فیاض. چاپ دوم. تهران: علم.
بیهقی، ابوالفضل محمدبن‌حسین (1389) تاریخ بیهقی. تصحیح علی‌اکبر فیاض. چاپ دوم. تهران: علم.
بیهقی، ابوالفضل محمدبن‌حسین (1383) تاریخ بیهقی. 3 جلد. به کوشش خلیل خطیب‌رهبر، چاپ چهارم. تهران: مهتاب.
بیهقی، ابوالفضل محمدبن‌حسین (1383) تاریخ بیهقی. 3 جلد. به کوشش خلیل خطیب‌رهبر، چاپ چهارم. تهران: مهتاب.
پورنامداریان، تقی (1375) رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی. چاپ چهارم. تهران: علمی ‌و فرهنگی.
پورنامداریان، تقی (1375) رمز و داستان‌های رمزی در ادب فارسی. چاپ چهارم. تهران: علمی ‌و فرهنگی.
تودوروف، تزوتان (1382) بوطیقای ساختارگرا. ترجمه محمد نبوی. چاپ دوم. تهران: آگه.
تودوروف، تزوتان (1382) بوطیقای ساختارگرا. ترجمه محمد نبوی. چاپ دوم. تهران: آگه.
داد، سیما (1371) فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: مروارید.
داد، سیما (1371) فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: مروارید.
سجودی، فرزان (1382) نشانه‌شناسی کاربردی. تهران: قصه.
سجودی، فرزان (1382) نشانه‌شناسی کاربردی. تهران: قصه.
سلیم، غلامرضا (1350) «توجیه تمثیل‌های تاریخ بیهقی». یادنامه ابوالفضل بیهقی. بی‌جا. صص 353-333.
سلیم، غلامرضا (1350) «توجیه تمثیل‌های تاریخ بیهقی». یادنامه ابوالفضل بیهقی. بی‌جا. صص 353-333.
شمیسا، سیروس (1383) انواع ادبی. چاپ دهم (ویرایش سوم). تهران: فردوس.
شمیسا، سیروس (1383) انواع ادبی. چاپ دهم (ویرایش سوم). تهران: فردوس.
فتوحی، محمود (1386) بلاغت تصویر. تهران: سخن.
فتوحی، محمود (1386) بلاغت تصویر. تهران: سخن.
معین، محمد (1371) فرهنگ فارسی. چاپ هشتم. تهران: امیرکبیر.
معین، محمد (1371) فرهنگ فارسی. چاپ هشتم. تهران: امیرکبیر.
میرصادقی، جمال (بی‌تا) ادبیات داستانی قصه، داستان کوتاه، رمان. چاپ دوم. تهران: ماهور.
میرصادقی، جمال (بی‌تا) ادبیات داستانی قصه، داستان کوتاه، رمان. چاپ دوم. تهران: ماهور.
واعظی، احمد (1380) درآمدی بر هرمنوتیک. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
واعظی، احمد (1380) درآمدی بر هرمنوتیک. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.