نقد بلاغی داستان «زال و رودابه» شاهنامه فردوسی و داستان «جمشید و دختر شاه زابل» گرشاسب‌نامه اسدی

نویسنده
پیام نور نائین
چکیده
آن‌چه در باب شاهنامه و شاهنامه‌سرایی در کتاب‌های مختلف ذکر شده مؤید برتری هنر فردوسی در نظم کاخ بلند اوست. از جمله دلایلی که افسون کلام فردوسی سخن را به آسمان علّیین برد و در عذوبت به ماءمعین رساند، توجه به مسائل بلاغی، انسجام و هماهنگی طرح و وحدت لحن شاهنامه است. توجه به مسائل بلاغی و به‌خصوص هنر داستان‌سرایی، نکته‌ای است که از دید اکثر مقلّدان فردوسی دور مانده است. از جمله این آثار، گرشاسب‌نامه اسدی طوسی است. گرشاسب‌نامه با وجود آنکه از دید بعضی صاحب‌نظران تالی شاهنامه شمرده شده از تقلید صرف فراتر نرفته است. مقایسه بلاغی داستان زال و رودابه در شاهنامه و نیز داستان جمشید و دختر شاه زابل در گرشاسب‌نامه اسدی با وجود بعضی تشابهات صوری در ساختار داستان موضوع این تحقیق قرار گرفته است. نتایج بررسی طرح و ساختار این دو اثر، وحدت لحن و صورخیال به‌خصوص تشبیه و استعاره، نشان‌دهنده هنر والا و برتری شاهنامه بر گرشاسب‌نامه است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A rhetorical critical study of the story of " Zaal and Roudabeh" in Ferdowsi’s Shahnameh and the Story of "Jamshid and the king of Zabol’s daughter" in Asadi’s Garshasbnameh

نویسنده English

Alireza Arab Bafrani
Naeen Payam Noor University
چکیده English

What has been told about Shahnameh and Shahnameh – reciting in different books notifies the superiority of Ferdowsi’s skill in his "the high palace". One of the reasons which provide evidence as to Ferdowsi’s fascinating discourse is considering the rhetorical issues, organizing the draft and unifying the tone of Shahnameh. Considering rhetorical issues and especially the skill of story – telling is a point which most of the followers have not noticed yet. A relevant example is Garshasbnameh by Asadi Tousi which although some theorists have considered it as the successor of Shahnameh, it provides nothing but a mere imitation. This paper examines the rhetorical comparison between the story of "Zaal and Roudabeh" in Ferdowsi’s Shahnameh and the story of "Jamshid and the King of Zabol’s daughter". In spite of some formal similarities in the structure of the story, the results of studying the draft and structures of these two works, the unity of tone and figures of imagination especially simile and metaphor indicate the exalted excellence and superiority of Shahnameh to Garshasbnameh.


کلیدواژه‌ها English

Shahnameh
Garshasbnameh
Rhetorical criticism
Draft
Unity of tone
Figures of imagination
اسدی طوسی (1389) گرشاسب‌نامه. تصحیح حبیب یغمایی. چاپ دوم. تهران:‌ دنیای کتاب.
اسدی طوسی (1389) گرشاسب‌نامه. تصحیح حبیب یغمایی. چاپ دوم. تهران:‌ دنیای کتاب.
اسلامی ندوشن، محمدعلی (1374) زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه. چاپ ششم. تهران: آثار.
اسلامی ندوشن، محمدعلی (1374) زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه. چاپ ششم. تهران: آثار.
امامی، نصرالله (1377) مبانی و روش‌های نقد ادبی. تهران: جام.
امامی، نصرالله (1377) مبانی و روش‌های نقد ادبی. تهران: جام.
ترابی، محمد (1382) نگاهی به تاریخ و ادبیات ایران. تهران: ققنوس.
ترابی، محمد (1382) نگاهی به تاریخ و ادبیات ایران. تهران: ققنوس.
حمیدیان، سعید (1383) درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی. چاپ دوم. تهران: ناهید.
حمیدیان، سعید (1383) درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی. چاپ دوم. تهران: ناهید.
رزمجو، حسین (1388) قلمرو ادبیات حماسی ایران. جلد اول. چاپ دوم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
رزمجو، حسین (1388) قلمرو ادبیات حماسی ایران. جلد اول. چاپ دوم. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
سیدحسینی، رضا (1385) مکتب‌های ادبی. جلد اول. چاپ دوم. تهران:‌آگاه.
سیدحسینی، رضا (1385) مکتب‌های ادبی. جلد اول. چاپ دوم. تهران:‌آگاه.
شمیسا، سیروس (1386) معانی. تهران: میترا.
شمیسا، سیروس (1386) معانی. تهران: میترا.
صادقیان، محمدعلی (1371) طراز سخن در معانی و بیان. ‌یزد: دانشگاه آزاد اسلامی.
صادقیان، محمدعلی (1371) طراز سخن در معانی و بیان. ‌یزد: دانشگاه آزاد اسلامی.
صفا، ذبیح‌الله (1366) تاریخ ادبیات ایران. جلد 2. چاپ چهاردهم.‌ تهران: فردوس.
صفا، ذبیح‌الله (1366) تاریخ ادبیات ایران. جلد 2. چاپ چهاردهم.‌ تهران: فردوس.
صفا، ذبیح‌الله (1352) حماسه‌سرایی در ایران. چاپ سوم. تهران: امیرکبیر.
صفا، ذبیح‌الله (1352) حماسه‌سرایی در ایران. چاپ سوم. تهران: امیرکبیر.
فردوسی، ابوالقاسم (1374) شاهنامه. ‌به کوشش و زیر نظر سعید حمیدیان. چاپ دوم. تهران: ‌داد.
فردوسی، ابوالقاسم (1374) شاهنامه. ‌به کوشش و زیر نظر سعید حمیدیان. چاپ دوم. تهران: ‌داد.
کادن، جی، ای (1380) فرهنگ توصیفی ادبیات و نقد. ترجمه کاظم فیروزمند. تهران: ‌ شادگان.
کادن، جی، ای (1380) فرهنگ توصیفی ادبیات و نقد. ترجمه کاظم فیروزمند. تهران: ‌ شادگان.
مکاریک، ایرنا ریما (1385) دانش‌نامه نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمه مهران مهاجر. چاپ دوم. تهران: آگاه.
مکاریک، ایرنا ریما (1385) دانش‌نامه نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمه مهران مهاجر. چاپ دوم. تهران: آگاه.
میرصادقی، جمال (1376) ادبیات داستانی. تهران: علمی.
میرصادقی، جمال (1376) ادبیات داستانی. تهران: علمی.
نظامی عروضی (1376) چهار مقاله. شرح و توضیح رضا انزابی‌نژاد. تهران:‌ جام.
نظامی عروضی (1376) چهار مقاله. شرح و توضیح رضا انزابی‌نژاد. تهران:‌ جام.