سه‌تن از بزرگ‌ترین مروّجان‌ شعر فارسی‌ سبک‌ هندی در هندوستان

نویسنده
مازندران
چکیده
اولین‌ زمینه‌های ورود شعر فارسی به هندوستان را می‌توان مربوط به دوره حکومت‌ غزنویان دوم در شمال هندوستان و شعر کسانی چون مسعود سعدسلمان به‌حساب آورد. موج‌ دوم نفوذ شعر و زبان فارسی را در هندوستان می‌توان ناشی از حمله مغول و پناهنده‌شدن بسیاری از دانشمندان و صوفیان و شاعران ایرانی‌نژاد به شمال هندوستان دانست که حاصلش ظهور شاعران بزرگی چون امیرخسرو دهلوی و امیرحسن دهلوی است. موج سوم و عظیم‌‌ترین‌‌ موج نفوذ شعر، زبان و فرهنگ ایرانی در هندوستان در عصر حکومت بابریان هند رخ داد که قریب‌ به سیصدسال کانون شعر و شاعری فارسی را به خارج‌ از قلمرو طبیعی زبان‌ فارسی، یعنی هندوستان و صوبه‌های وابسته‌ به آن، انتقال داد و به پیدایش «سبک‌ هندی» در شعر فارسی انجامید. در این مقاله برآنیم‌ که به معرفی ویژگی‌های شعر سه‌تن از بزرگ‌ترین شاعران آغازین این جریان شعری ‌ـ عرفی، ظهوری و طالب‌آملی‌ـ بپردازیم‌ و نشان دهیم که چگونه‌ ویژگی‌هایی که آنها وارد شعر فارسی کرده‌اند، به‌دست شاعران فارسی‌گوی هندی‌تبار پی‌‌گرفته شد و به‌شکل ویژگی‌های غالب شعر «طرزخیال» یا همان شعر شاعران هندی‌تبار پارسی‌گو، که برجسته­ترین آنها بیدل دهلوی است، درآمد و شعر فارسی در بخش عظیمی از هندوستان گسترش یافت و این حضور و حیات همچنان‌ تا سیطره‌ و دست‌اندازی انگلیسی‌ها بر هندوستان ادامه داشت.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Three Most Outstanding Promoters of Indian Style of Persian Poetry in India

نویسنده English

Hossein Hasanpour Alashti
Mazandaran University
چکیده English

Persian poetry first entered the Indian subcontinent during the second period of Qaznavid dynasty in the north of India and is mainly reflected in the poetry of such poets as Masoud Saad Salman. The second wave started with the Moghul invasion during which many Iranian scientists, scholars, poets and Sufis moved to the north of India. The result of this mass emigration was the emergence of such eminent poets as Amirkhosro Dehlavi and Amirhossein Dehlavi. During the Baberian period, the third wave took place. During this time, which lasted around three hundred years, India became the center of Persian poetry giving rise to a form that came to be labeled as Indian style of Persian poetry. This article attempts to conduct an in-depth study of three major poets of Indian style: Orfi, Zohori and Taleb-e Amoli. Moreover, it endeavours to show how their innovations in Persian poetry encouraged a host of indigenous Indian poets and the style of poetry that came to be called "Tarz-e-Khiyal", with Bidel-e Dehlavi being the most prominent poet of this style. Thus Persian poetry spread across India until the advent of the British colonization.

کلیدواژه‌ها English

Persian poetry
Indian style
Orfi Shirazi
Zohori Torshizi
Taleb-e Amoli
Bidel-e Dehlavi
آملی، طالب (بی‌تا) کلیات اشعار. به اهتمام و تصحیح و تحشیه شهاب طاهری. تهران: کتابخانه سنایی.
آملی، طالب (بی‌تا) کلیات اشعار. به اهتمام و تصحیح و تحشیه شهاب طاهری. تهران: کتابخانه سنایی.
خان آرزو، سراج‌الدین علی (1359) سراج منیر. تصحیح سید محمداکرم اکرام. مرکز تحقیقات ایران و پاکستان.
خان آرزو، سراج‌الدین علی (1359) سراج منیر. تصحیح سید محمداکرم اکرام. مرکز تحقیقات ایران و پاکستان.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1363) سیری در شعر فارسی. تهران: نوین.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1363) سیری در شعر فارسی. تهران: نوین.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1366) شاعر آینه‌ها (بررسی شعر بیدل و سبک هندی). تهران: آگاه.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1366) شاعر آینه‌ها (بررسی شعر بیدل و سبک هندی). تهران: آگاه.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1375) شاعری در هجوم منتقدان. تهران: آگه.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1375) شاعری در هجوم منتقدان. تهران: آگه.
شیرازی، عرفی (1378)کلیات عرفی شیرازی. به‌کوشش و تصحیح ولی‌الحق انصاری. دوجلد. تهران: دانشگاه تهران.
شیرازی، عرفی (1378)کلیات عرفی شیرازی. به‌کوشش و تصحیح ولی‌الحق انصاری. دوجلد. تهران: دانشگاه تهران.
صفا، ذبیح‌الـله (1364) تاریخ ادبیات ایران. جلد 2 و 1/5. تهران: فردوس.
صفا، ذبیح‌الـله (1364) تاریخ ادبیات ایران. جلد 2 و 1/5. تهران: فردوس.
ظهوری ترشیزی، ملانورالدین (بی‌تا) دیوان ملا نورالدین ظهوری ترشیزی. نول کشور هند. چاپ سنگی.
ظهوری ترشیزی، ملانورالدین (بی‌تا) دیوان ملا نورالدین ظهوری ترشیزی. نول کشور هند. چاپ سنگی.
لودی، امیر شیرعلی‌خان (1334ق.) تذکره مرآت‌الخیال. چاپ سنگی بمبئی.
لودی، امیر شیرعلی‌خان (1334ق.) تذکره مرآت‌الخیال. چاپ سنگی بمبئی.
نعمانی، شبلی (1368) شعرالعجم. ترجمه سیدمحمدتقی فخرداعی گیلانی. سه جلد. چاپ سوم. تهران: دنیای کتاب.
نعمانی، شبلی (1368) شعرالعجم. ترجمه سیدمحمدتقی فخرداعی گیلانی. سه جلد. چاپ سوم. تهران: دنیای کتاب.
واله داغستانی، علی‌قلی (بی‌تا) ریاض‌الشعرا. نسخه کتابخانه ملک. ش 4301.
واله داغستانی، علی‌قلی (بی‌تا) ریاض‌الشعرا. نسخه کتابخانه ملک. ش 4301.