بررسی عنصر لحن در منظومه خسرو و شیرین نظامی

نویسندگان
محمدشفیع صفاری
محمدباقر شهرامی
دانشگاه بین‌المللی امام خمینی
10.52547/jls.6.17.3
چکیده
منظومه خسرو و شیرین نظامی بهترین منظومه عاشقانه او و جزء بهترین داستان‌های عاشقانه شعر فارسی است. از رموز موفقیت آن، نحوه استفاده مناسب‌ نظامی از عناصر داستان در این منظومه در قیاس با مقلدانش و دیگر داستان‌پردازان شعر کهن فارسی است، به‌طوری‌که اگر اثر نظامی را با دیگر شاعرانی مقایسه کنیم که در ادبیات کهن منظومه­های عاشقانه سروده­اند ارزش کار نظامی مشخص می­شود. ازجمله ویژگی‌های مثبت به‌کاربردن عناصر داستان در منظومه خسرو و شیرین نظامی پردازش عنصر لحن است. در این مقاله به بررسی این عنصر در داستان خسرو و شیرین نظامی می­پردازیم و به جهت مشخص‌کردن کیفیت کار نظامی، عنصر لحن در این منظومه را با عنصر لحن در منظومه شیرین و خسرو امیرخسرو دهلوی ‌ـ‌که به زعم تمام پژوهشگران بزرگ‌ترین مقلد نظامی در خمسه‌سرایی است‌ـ مقایسه می­کنیم.
کلیدواژه‌ها
نظامی
خسرو و شیرین
عنصر لحن
امیرخسرو دهلوی

عنوان مقاله English

A Study of Tone in Nizāmi’s Khosrow and Shirin

نویسندگان English

Mohammad Shafi Saffari
Mohammad Bagher Shahrami
Imam Khomeini International University
چکیده English

Khosrow and Shirin is Nizami’s best lovepoem and is considered one of the best love stories in Persian literature. One of the most important reasons of Nizami’s success in this poem is his appropriate employment of the elements of narrative in comparison to his imitators and other writers of verse narrativesin the past. Tone is one of the important elements which distinguish Nizāmi’s work. In this article attempt is made to compare the element of tone in Nizami’sKhosrow and Shirin and this element in the poem with the same title by Amir KhosrowDihlavi, who is according to most scholars is the greatest imitator of Nizami in his five famous poems.

کلیدواژه‌ها English

Nizami
Khosrow and Shirin
Tone
Amir Khosrow Dihlavi
ابرمز، ام.جی (1384) فرهنگ توصیفی اصطلاحات ادبی. ترجمه سعید سبزیان. چاپ هفتم. تهران: رهنما.
ابرمز، ام.جی (1384) فرهنگ توصیفی اصطلاحات ادبی. ترجمه سعید سبزیان. چاپ هفتم. تهران: رهنما.
ایرانی، ناصر (1380) هنر رمان. تهران: آبانگاه.
ایرانی، ناصر (1380) هنر رمان. تهران: آبانگاه.
پارساپور، زهرا (1383) مقایسه زبان حماسی و غنایی با تکیه بر خسرو و شیرین و اسکندرنامه نظامی. تهران: دانشگاه تهران.
پارساپور، زهرا (1383) مقایسه زبان حماسی و غنایی با تکیه بر خسرو و شیرین و اسکندرنامه نظامی. تهران: دانشگاه تهران.
پرین، لاورنس (1371) شعر و عناصر شعری. ترجمه غلامرضا سلگی. تهران: سعید نو.
پرین، لاورنس (1371) شعر و عناصر شعری. ترجمه غلامرضا سلگی. تهران: سعید نو.
پین، جانی (1389) سبک و لحن در داستان. ترجمه نیلوفر اربابی. اهواز: رسش.
پین، جانی (1389) سبک و لحن در داستان. ترجمه نیلوفر اربابی. اهواز: رسش.
دهخدا، علی‌اکبر (1377) لغت‌نامه. تهران: دانشگاه تهران.
دهخدا، علی‌اکبر (1377) لغت‌نامه. تهران: دانشگاه تهران.
دهلوی، امیرخسرو (1362) خمسه امیرخسرو دهلوی. تصحیح امیراحمد اشرفی. تهران: شقایق.
دهلوی، امیرخسرو (1362) خمسه امیرخسرو دهلوی. تصحیح امیراحمد اشرفی. تهران: شقایق.
رادفر، ابوالقاسم (1371) کتاب‌شناسی نظامی. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
رادفر، ابوالقاسم (1371) کتاب‌شناسی نظامی. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
رئیسی بهان، مصطفی (1387) «عناصر دراماتیک در منظومه خسرو و شیرین نظامی». فصلنامه پیک نور. سال هشتم. شماره 2: 31-14.
رئیسی بهان، مصطفی (1387) «عناصر دراماتیک در منظومه خسرو و شیرین نظامی». فصلنامه پیک نور. سال هشتم. شماره 2: 31-14.
زنجانی، برات (1377) صورخیال در خمسه نظامی. تهران: امیرکبیر.
زنجانی، برات (1377) صورخیال در خمسه نظامی. تهران: امیرکبیر.
سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن (1389) الاتقان فی علوم القرآن. ترجمه سیدمهدی حائری قزوینی. جلد دوم. چاپ هفتم. تهران: امیرکبیر.
سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن (1389) الاتقان فی علوم القرآن. ترجمه سیدمهدی حائری قزوینی. جلد دوم. چاپ هفتم. تهران: امیرکبیر.
صلح‌جو، علی (1377) گفتمان و ترجمه. تهران: مرکز.
صلح‌جو، علی (1377) گفتمان و ترجمه. تهران: مرکز.
فتاحی، حسین (1386) داستان گام به گام. تهران: صریر.
فتاحی، حسین (1386) داستان گام به گام. تهران: صریر.
نظامی‌گنجوی، ابومحمد الیاس بن یوسف (1366) خسرو و شیرین. تصحیح و تعلیقات بهروز ثروتیان. تهران: توس.
نظامی‌گنجوی، ابومحمد الیاس بن یوسف (1366) خسرو و شیرین. تصحیح و تعلیقات بهروز ثروتیان. تهران: توس.
نظامی‌گنجوی، ابومحمد الیاس بن یوسف (1363) خسرو و شیرین. تصحیح و حواشی وحید دستگردی (سبعه حکیم نظامی، جلد دوم: خسرو و شیرین و هفت‌پیکر). چاپ دوم. تهران: علی‌اکبر علمی.
نظامی‌گنجوی، ابومحمد الیاس بن یوسف (1363) خسرو و شیرین. تصحیح و حواشی وحید دستگردی (سبعه حکیم نظامی، جلد دوم: خسرو و شیرین و هفت‌پیکر). چاپ دوم. تهران: علی‌اکبر علمی.
نظامی‌گنجوی، ابومحمد الیاس بن یوسف (1376) خسرو و شیرین. تصحیح و تعلیقات برات زنجانی. تهران: دانشگاه تهران.
نظامی‌گنجوی، ابومحمد الیاس بن یوسف (1376) خسرو و شیرین. تصحیح و تعلیقات برات زنجانی. تهران: دانشگاه تهران.
مستور، مصطفی (1386) مبانی داستان کوتاه. چاپ سوم. تهران: مرکز
مستور، مصطفی (1386) مبانی داستان کوتاه. چاپ سوم. تهران: مرکز
یوسفی، غلامحسین (1386) چشمه روشن. چاپ یازدهم. تهران: علمی.
یوسفی، غلامحسین (1386) چشمه روشن. چاپ یازدهم. تهران: علمی.
میرهاشمی، سیدمرتضی (1388) منظومه‌های کهن عاشقانه از آغاز تا قرن 6. چاپ دوم. تهران: چشمه.
میرهاشمی، سیدمرتضی (1388) منظومه‌های کهن عاشقانه از آغاز تا قرن 6. چاپ دوم. تهران: چشمه.
نیکوبخت، ناصر (1384) «مقایسه عنصر طرح در بیژن و منیژه و خسرو و شیرین». مجله زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه الزهرا، شماره 57. 22-3.
نیکوبخت، ناصر (1384) «مقایسه عنصر طرح در بیژن و منیژه و خسرو و شیرین». مجله زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه الزهرا، شماره 57. 22-3.