از سقراط آتنی تا ابوسعید میهنی؛ نمادهای فردیت عقلانی و اخلاقی

نویسندگان
حبیب اله عباسی
زینب طلایی
دانشگاه خوارزمی
10.52547/jls.8.19.77
چکیده
میان برخی فرهنگ‌ها و تمدن‌ها­، وجوه مشترک بسیاری یافت می‌شود، تا آنجا که می‌توان گفت اصل «آب در ظروف مرتبطه» میان برخی فرهنگ‌ها ساری و جاری است. ازهمین‌رو، تصوف در ایران حکم فلسفه در یونان را دارد، به‌ویژه تصوف دوره نخست، قبل از سده ششم، که از آن، دربرابر تصوف سده‌های بعد، یعنی تصوف قال و احتیال، به تصوف حال تعبیر کرده‌اند. هم اندیشه‌ها و مفاهیم موجود در تصوف این دوره و هم گفتار و کردار برخی صوفیان بنام به‌ویژه صوفیه خراسان مؤید این امر است. برای مثال، جلوه‌هایی از عقلانیت یونانی را، که در رفتار و گفتار سقراط آتنی متبلور شده، در رفتار و گفتار ابوسعید ابوالخیر میهنی می‌توان جست. در این مقال، با روش تحلیلی-توصیفی و رویکرد تطبیقی، هم قدرمشترک‌های موجود در گفتار و کردار سقراط آتنی و ابوسعیدابوالخیر را برشمرده‌ایم، و هم در اثبات اصل «آب در ظروف مرتبطه در یک سطح قرار می‌گیرد» کوشیده‌ایم.
کلیدواژه‌ها
فلسفه یونان
تصوف خراسان
سقراط
ابوسعید ابوالخیر
فردگرایی

عنوان مقاله English

From Socrates of Athens to Abu Sa'id of Mihana: Symbols of intellectual and moral individuality

نویسندگان English

Habib-Allah Abbasi
Zeynab Talayi
Kharazmi University
چکیده English

There are so many similarities between some cultures and civilizations as to say that the principle of Communicating Vessels is common among them. Therefore, Sufism in Iran has the status of philosophy in Greece, especially the Sufism of the first period – before the sixth century – which has been interpreted as Sufism of the intuition in contrast to the Sufism of later centuries, i.e. Sufism of the rhetoric and of the deception. The ideas and concepts in the Sufism of the first period as well as the words and deeds of some famous Sufis, especially the Sufis of Khorasan, confirm this proposition. For example, manifestations of Greek rationality, crystallized in the behavior and speech of Socrates of Athens, can be found in the behavior and speech of Abu Sa'id Abu'l-Khayr of Mihana. In this paper, using the analytical-descriptive method and the comparative approach, we have determined the commonalities in the words and deeds of Socrates and Abu Sa'id Abu'l-Khayr, and have tried to prove the principle that “water stands at the same level in all communicating vessels”.

کلیدواژه‌ها English

Greek Philosophy
Khorasan Sufism
Socrates
Abu Sa'id Abu'l-Khayr
Individualism
جلالی پندری، یدالـله (1378) «گفت‌وگو و توصیف در اسرارالتوحید». کتاب ماه ادبیات و فلسفه. شماره 28: 38-43.
جلالی پندری، یدالـله (1378) «گفت‌وگو و توصیف در اسرارالتوحید». کتاب ماه ادبیات و فلسفه. شماره 28: 38-43.
جمال‌الدین ابوروح‌بن‌سعید (1366) حالات و سخنان ابوسعید ابی‌الخیر. مقدمه، ‌تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی‌کدکنی. تهران: آگاه.
جمال‌الدین ابوروح‌بن‌سعید (1366) حالات و سخنان ابوسعید ابی‌الخیر. مقدمه، ‌تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی‌کدکنی. تهران: آگاه.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1366) «مقدمه». در: اسرارالتوحید فی مقامات شیخ ابی‌سعید. تهران: آگاه.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1366) «مقدمه». در: اسرارالتوحید فی مقامات شیخ ابی‌سعید. تهران: آگاه.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1385) چشیدن طعم وقت (مقامات کهن و نویافته بوسعید): از میراث عرفانی ابوسعید ابوالخیر. تهران: سخن.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1385) چشیدن طعم وقت (مقامات کهن و نویافته بوسعید): از میراث عرفانی ابوسعید ابوالخیر. تهران: سخن.
فروغی، محمدعلی (۱۳۸۵) «مقدمه مترجم بر رساله ضیافت افلاطون». در: ضیافت. به‌کوشش محمدابراهیم امینی‌فرد. تهران: جامی.
فروغی، محمدعلی (۱۳۸۵) «مقدمه مترجم بر رساله ضیافت افلاطون». در: ضیافت. به‌کوشش محمدابراهیم امینی‌فرد. تهران: جامی.
کرمر، جوئل ل. (1375) احیای فرهنگی در عهد آل‌بویه، انسان‌گرایی در عصر رنسانس اسلامی. ترجمه محمدسعید حنایی کاشانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
کرمر، جوئل ل. (1375) احیای فرهنگی در عهد آل‌بویه، انسان‌گرایی در عصر رنسانس اسلامی. ترجمه محمدسعید حنایی کاشانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
لامارتین (1314) «مرگ سقراط». ترجمه ذبیح‌الـله صفا. مجله مهر. شماره 32/830 ـ837.
لامارتین (1314) «مرگ سقراط». ترجمه ذبیح‌الـله صفا. مجله مهر. شماره 32/830 ـ837.
مایر، فریتس (1387) ابوسعید ابوالخیر، حقیقت و افسانه. ترجمه مهرآفاق بابیوردی. تهران: نشر دانشگاهی.
مایر، فریتس (1387) ابوسعید ابوالخیر، حقیقت و افسانه. ترجمه مهرآفاق بابیوردی. تهران: نشر دانشگاهی.
محمدبن‌منور میهنی (1366) اسرارالتوحید فی مقامات شیخ ابی‌سعید. مقدمه، ‌تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی‌کدکنی. تهران: آگاه.
محمدبن‌منور میهنی (1366) اسرارالتوحید فی مقامات شیخ ابی‌سعید. مقدمه، ‌تصحیح و تعلیقات محمدرضا شفیعی‌کدکنی. تهران: آگاه.
مقدادی، بهرام (1378) فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی. تهران: فکر روز.
مقدادی، بهرام (1378) فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی. تهران: فکر روز.
مجتهدی، کریم (1389) فلسفه و فرهنگ (مجموعه‌ای از مقالات و سخنرانی‌ها). به‌کوشش محمد منصور هاشمی. تهران: کویر.
مجتهدی، کریم (1389) فلسفه و فرهنگ (مجموعه‌ای از مقالات و سخنرانی‌ها). به‌کوشش محمد منصور هاشمی. تهران: کویر.
یاسپرس، کارل (1389) سقراط. ترجمه محمدحسن لطفی. تهران: خوارزمی.
یاسپرس، کارل (1389) سقراط. ترجمه محمدحسن لطفی. تهران: خوارزمی.
یگر، ورنر (1379) پایدیا. ترجمه محمدحسن لطفی. تهران: خوارزمی.
یگر، ورنر (1379) پایدیا. ترجمه محمدحسن لطفی. تهران: خوارزمی.
Jalāli pandari,Yadollāh (1999) ”Goftego va tasavof dar Asrār Al-towhid”. Ketāb-e-māh-e Adabiyāt va Falsafeh. No. 28: 38-43.
Jalāli pandari,Yadollāh (1999) ”Goftego va tasavof dar Asrār Al-towhid”. Ketāb-e-māh-e Adabiyāt va Falsafeh. No. 28: 38-43.
Jamālodin abou Rooh ibn Saeid (1987) Hālāt va sokhanān-e Abou Saeid abou Alkhair. Tashih va taalighāt Mohammad Rezā Shafiei Kadkani, Tehrān: Agāh.
Jamālodin abou Rooh ibn Saeid (1987) Hālāt va sokhanān-e Abou Saeid abou Alkhair. Tashih va taalighāt Mohammad Rezā Shafiei Kadkani, Tehrān: Agāh.
Shafiei Kadkani, Mohammad Rezā (1987) Moghaddameh dar Asrār Al-towhid fi Maghāmāt Sheikh Abisaeid. Tehrān: Agāh.
Shafiei Kadkani, Mohammad Rezā (1987) Moghaddameh dar Asrār Al-towhid fi Maghāmāt Sheikh Abisaeid. Tehrān: Agāh.
Shafiei Kadkani, Mohammad Rezā (2006) Cheshidan-e tām-e vaght (Maghāmāt-e kohan va noeyāftey-e Asbou Saeid). Az miras-e erfani-e Abosaeid abou Alkhair. Tehrān: Sokhan.
Shafiei Kadkani, Mohammad Rezā (2006) Cheshidan-e tām-e vaght (Maghāmāt-e kohan va noeyāftey-e Asbou Saeid). Az miras-e erfani-e Abosaeid abou Alkhair. Tehrān: Sokhan.
Kraemer. Joel L. (1996) Ehyā-ye farhangi dar ahd-e Āl-e Bouyeh, Ensāngerāyi dar asr-e Ronesāns-e Islami. Tarjomeh Mohammad Saeid Hanāei Kāshāni. Tehrān: Markaz-e Nashr-e Dāneshgāhi.
Kraemer. Joel L. (1996) Ehyā-ye farhangi dar ahd-e Āl-e Bouyeh, Ensāngerāyi dar asr-e Ronesāns-e Islami. Tarjomeh Mohammad Saeid Hanāei Kāshāni. Tehrān: Markaz-e Nashr-e Dāneshgāhi.
Lāmārtine, Alphonse de (1935) "Marg-e Socrates". Tarjomeh Zabih-Allāh Safā. Majaleh-ye mehr. No. 32. 830-837.
Lāmārtine, Alphonse de (1935) "Marg-e Socrates". Tarjomeh Zabih-Allāh Safā. Majaleh-ye mehr. No. 32. 830-837.
Meier, Fritz (2008) Abou Saeid abou Alkhair, haghighat va afsāneh. Tarjomeh-y Mehrafagh Babivardi. Tehrān: Markaz-e Nashr-e Daneshgāhi.
Meier, Fritz (2008) Abou Saeid abou Alkhair, haghighat va afsāneh. Tarjomeh-y Mehrafagh Babivardi. Tehrān: Markaz-e Nashr-e Daneshgāhi.
Mohammad ibn Monavvar Mihani (1987) Asrār Altowhid fi maghāmāt Sheikh Abisaeid. Moghadameh, Tasḣih va taālighāt: Mohammad Reza Shafiei Kadkani, Tehrān: Āgāh.
Mohammad ibn Monavvar Mihani (1987) Asrār Altowhid fi maghāmāt Sheikh Abisaeid. Moghadameh, Tasḣih va taālighāt: Mohammad Reza Shafiei Kadkani, Tehrān: Āgāh.
Meghdādi, Bahrām (1999) Farhang-e estelāhāt-e naghd-e adabi. Tehrān: Fekr-e rooz.
Meghdādi, Bahrām (1999) Farhang-e estelāhāt-e naghd-e adabi. Tehrān: Fekr-e rooz.
Mojtahedi, Karim (2010) Falsafeh va farhang (majmoeei az maghālāt va sokhanrāniha). Mohammad Mansoor Hāshemi. Tehrān: Kavir.
Mojtahedi, Karim (2010) Falsafeh va farhang (majmoeei az maghālāt va sokhanrāniha). Mohammad Mansoor Hāshemi. Tehrān: Kavir.
Jāspers, Kārl (2010) Socrates. Tarjomeh-e-y Mohammad Hasan Lotfi. Tehrān: Khārazmi.
Jāspers, Kārl (2010) Socrates. Tarjomeh-e-y Mohammad Hasan Lotfi. Tehrān: Khārazmi.
Jaeger, Werner (2000) Paideia. Tarjomeh-y-e Mohammad Hasan Lotfi. Tehrāan: Khārazmi.
Jaeger, Werner (2000) Paideia. Tarjomeh-y-e Mohammad Hasan Lotfi. Tehrāan: Khārazmi.