سازوکار‌های روانی برای گریختن از جنبه‌های منفی آزادی برمبنای دیدگاه اریک فروم در اشعار سیمین بهبهانی

نویسندگان
زهرا قنبرعلی باغنی
شهین اوجاق علیزاده
دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن
10.52547/jls.8.19.111
چکیده
پدیده خودکامگی سازوکار روانی انسان برای فرار از جنبه­های منفی آزادی در جامعه است. فروم معتقد است انسان برای فرار از رنج تصمیم­گیری تسلیم قدرتی برتر می­شود؛ بنابراین، انسان با خودکامگی دچار سه حس متضاد می­گردد: یا با احساس ناتوانی دربرابر قدرت برتر تسلیم می‌شود (مازوخیسم)، یا خودبزرگ‌بینی و احساس تسلط بر دیگران دارد (سادیسم)، و گاه با هم­زیستی مازوخیستی‌ـ‌سادیستی با اجتماع ارتباط برقرار می­کند که به ازدست‌دادن آزادی و استقلال فرد می‌انجامد. در اشعار بهبهانی، نمود این تلاش­ها با دو رویکرد تسلیم و تسلط در نوع ملایم آن در اجتماع اطراف سیمین نمود پیدا می­کند. این جستار با روش تحلیلی‌ـ توصیفی به بررسی سازوکارهای روانی برای گریختن از جنبه‌های منفی آزادی از دیدگاه اریک فروم در اشعار بهبهانی می­پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می­دهد که سیمین بهبهانی در اشعارش مانند فروم به یک کل نیرومند تسلیم می­شود که گاه این کل نیرومند معشوق مقدس و گاه سرنوشت (تقدیر مقدر) و گاه معشوق زمینی سیمین است که یارای مقابله با آن را ندارد. همچنین، گاه سیمین در اشعارش با سیطره بر معشوق تا آنجا پیش می­رود که از خداوند می­خواهد که با تسلط مطلق بر او بتواند بی‌نهایت وی را رنج و آزار روانی دهد.
کلیدواژه‌ها
اریک فروم
سیمین بهبهانی
خودکامگی
سادیسم
مازوخیسم
ویرانگری

عنوان مقاله English

Psychological Mechanisms to Escape from the Negative Aspects of Freedom in Simin Behbahani’s Poems from Erich Fromm’s Perspective

نویسندگان English

zahra Ganbar Ali Bagheni
Shahin Oujaq Alizadeh
Islamic Azad University of Roudehen
چکیده English

Authoritarianism is the psychological mechanism of man to escape from the negative aspects of freedom in the society. Fromm believes that man surrenders to a superior power to escape the suffering of decision-making. Consequently, through authoritarianism man suffers from three opposing feelings: either one surrenders with a sense of powerlessness to a superior power (masochism), or one has arrogance and a sense of domination over others (sadism), and sometimes one communicates with the society through a masochistic-sadistic coexistence which leads to the loss of individual freedom and independence. In Behbahani’s poems, these mechanisms are manifested in the community around Simin with two approaches of submission and domination in their mild forms. Using an analytical-descriptive method, this paper examines the psychological mechanisms for escaping from the negative aspects of freedom in Behbahani’s poems from Eric Fromm’s perspective. The findings show that in Simin Behbahani’s poems – as Fromm asserts – she surrenders to a powerful whole that is sometimes the sacred love and sometimes destiny (fatalism) and sometimes the earthly love of Simin whom she cannot resist. Furthermore, occasionally in her poems, Simin goes so far as to dominate her beloved by asking God to be able to inflict endless psychological suffering on him through absolute domination.

کلیدواژه‌ها English

Erich Fromm
Simin Behbahani
Authoritarianism
Sadism
Masochism
Destructiveness
قرآن کریم (1366) ترجمه مهدی الهی قمشه‌ای. خطاط محمدخالقی زنجانی. تهران: بنیاد نشر قرآن.
قرآن کریم (1366) ترجمه مهدی الهی قمشه‌ای. خطاط محمدخالقی زنجانی. تهران: بنیاد نشر قرآن.
آرون، ریمون (1376) مراحل اساسی اندیشه در جامعه‌شناسی. ترجمه باقر پرهام. تهران: انقلاب‌اسلامی.
آرون، ریمون (1376) مراحل اساسی اندیشه در جامعه‌شناسی. ترجمه باقر پرهام. تهران: انقلاب‌اسلامی.
ابن‌حزم (1985/1405) الفصل فی الملل و الاهواء و النحل. محمدابراهیم نصر و عبدالرحمان عمیره. بیروت.
ابن‌حزم (1985/1405) الفصل فی الملل و الاهواء و النحل. محمدابراهیم نصر و عبدالرحمان عمیره. بیروت.
الطایی، علی (1382) بحران هویت قوی در ایران. تهران: شادگان.
الطایی، علی (1382) بحران هویت قوی در ایران. تهران: شادگان.
بریجانیان، ماری (1371) فرهنگ اصطلاحات فلسفه و علوم اجتماعی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
بریجانیان، ماری (1371) فرهنگ اصطلاحات فلسفه و علوم اجتماعی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
بهبهانی، سیمین (1394) مجموعه اشعار. تهران: نگاه.
بهبهانی، سیمین (1394) مجموعه اشعار. تهران: نگاه.
حسن‌لی، کاووس (1385) «بررسی عناصر زندگی معاصر در شعر سیمین بهبهانی». مریم حیدری. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز (ویژه‌نامه زبان و ادبیات فارسی) دوره 25. شماره 3: 85-100.
حسن‌لی، کاووس (1385) «بررسی عناصر زندگی معاصر در شعر سیمین بهبهانی». مریم حیدری. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز (ویژه‌نامه زبان و ادبیات فارسی) دوره 25. شماره 3: 85-100.
حق‌شناس، علی‌محمد (1361) نقد آگاه (بررسی آرای سیمین). تهران: آگاه.
حق‌شناس، علی‌محمد (1361) نقد آگاه (بررسی آرای سیمین). تهران: آگاه.
ستوده، هدایت‌الـله (1382) روان‌شناسی اجتماعی. چاپ هفتم. تهران: آوای نور.
ستوده، هدایت‌الـله (1382) روان‌شناسی اجتماعی. چاپ هفتم. تهران: آوای نور.
شعاری‌نژاد، علی‌اکبر (1375) فرهنگ علوم و فناوری. تهران: امیرکبیر.
شعاری‌نژاد، علی‌اکبر (1375) فرهنگ علوم و فناوری. تهران: امیرکبیر.
فروم، اریک (1366) گریز از آزادی. ترجمه عزت‌الـله فولادوند. چاپ چهارم. تهران: مروارید.
فروم، اریک (1366) گریز از آزادی. ترجمه عزت‌الـله فولادوند. چاپ چهارم. تهران: مروارید.
فروم، اریک (1370) انسان برای خویشتن. ترجمه اکبر تبریزی. چاپ سوم. تهران: کتابخانۀ بهجت.
فروم، اریک (1370) انسان برای خویشتن. ترجمه اکبر تبریزی. چاپ سوم. تهران: کتابخانۀ بهجت.
فروم، اریک (1380) انقلاب امید در ریشه‌های عوامل غیراومانیستی جامعه صنعتی. ترجمه حمید روشنگر. تهران: مروارید.
فروم، اریک (1380) انقلاب امید در ریشه‌های عوامل غیراومانیستی جامعه صنعتی. ترجمه حمید روشنگر. تهران: مروارید.
فروم، اریک (1388الف) داشتن یا بودن. ترجمه اکبر تبریزی. چاپ دهم. تهران: فیروزه.
فروم، اریک (1388الف) داشتن یا بودن. ترجمه اکبر تبریزی. چاپ دهم. تهران: فیروزه.
فروم، اریک (1388ب) هنر عشق‌ورزیدن. ترجمه سمیه سادات آل‌حسینی. تهران: جاجرمی.
فروم، اریک (1388ب) هنر عشق‌ورزیدن. ترجمه سمیه سادات آل‌حسینی. تهران: جاجرمی.
فروم، اریک (1394) جامعۀ سالم. ترجمه اکبر تبریزی. چاپ هفتم. تهران: بهجت.
فروم، اریک (1394) جامعۀ سالم. ترجمه اکبر تبریزی. چاپ هفتم. تهران: بهجت.
قاسمی، وحید و بدری برندگی (1390) «بررسی جامعه‌شناختی شخصیت قدرت‌طلب (مطالعه موردی: شهر اصفهان)». جامعه‌شناسی کاربردی. سال بیست‌ودوم. شماره پیاپی 43. شماره 3: 23-40.
قاسمی، وحید و بدری برندگی (1390) «بررسی جامعه‌شناختی شخصیت قدرت‌طلب (مطالعه موردی: شهر اصفهان)». جامعه‌شناسی کاربردی. سال بیست‌ودوم. شماره پیاپی 43. شماره 3: 23-40.
قاسمی، محمدعلی (1383) «هویت در فضای پست‌مدرن (بررسی آرای چنتال موفی درباب هویت)». مطالعات راهبردی. سال هفتم. شماره 2: 255-274.
قاسمی، محمدعلی (1383) «هویت در فضای پست‌مدرن (بررسی آرای چنتال موفی درباب هویت)». مطالعات راهبردی. سال هفتم. شماره 2: 255-274.
قربانی، قدرت‌الـله (1383) «هویت ملی از دیدگاه استاد مطهری». مطالعات ملی. سال پنجم. شماره 2: 86-63.
قربانی، قدرت‌الـله (1383) «هویت ملی از دیدگاه استاد مطهری». مطالعات ملی. سال پنجم. شماره 2: 86-63.
قنبرعلی باغنی، زهرا و شهین اوجاق‌علیزاده (1396الف) «تفسیر کاربردی گونه‌های مختلف معشوق در اشعار سیمین بهبهانی با تکیه بر نظریات اریک فروم». تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی. دوره نهم. شماره 32: 273-310.
قنبرعلی باغنی، زهرا و شهین اوجاق‌علیزاده (1396الف) «تفسیر کاربردی گونه‌های مختلف معشوق در اشعار سیمین بهبهانی با تکیه بر نظریات اریک فروم». تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی. دوره نهم. شماره 32: 273-310.
قنبرعلی باغنی، زهرا و شهین اوجاق‌علیزاده (1396ب) «بررسی مفهوم امید در اشعار سیمین بهبهانی با تکیه بر دیدگاه اریک فروم». زبان و ادب فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج. سال نهم. شماره 32: 68-94.
قنبرعلی باغنی، زهرا و شهین اوجاق‌علیزاده (1396ب) «بررسی مفهوم امید در اشعار سیمین بهبهانی با تکیه بر دیدگاه اریک فروم». زبان و ادب فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج. سال نهم. شماره 32: 68-94.
قنبرعلی باغنی، زهرا و شهین اوجاق‌علیزاده (1396ج) «ماهیت عشق در اشعار سیمین بهبهانی با تکیه بر دیدگاه اریک فروم». اضاءات نقدیه. سال هفتم. شماره 26: 111-131.
قنبرعلی باغنی، زهرا و شهین اوجاق‌علیزاده (1396ج) «ماهیت عشق در اشعار سیمین بهبهانی با تکیه بر دیدگاه اریک فروم». اضاءات نقدیه. سال هفتم. شماره 26: 111-131.
کورکیل بریگس، دورتی (1372) خودباوری. ترجمۀ عباس چینی. تهران: البرز.
کورکیل بریگس، دورتی (1372) خودباوری. ترجمۀ عباس چینی. تهران: البرز.
میثمی، علی‌رضا (1342) «سادیسم و مازوشیسم». حقوق امروز. شماره 3و4: 72.
میثمی، علی‌رضا (1342) «سادیسم و مازوشیسم». حقوق امروز. شماره 3و4: 72.
نسفی، عزالدین (1359) کشف الحقایق. شرح احمد مهدوی دامغانی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
نسفی، عزالدین (1359) کشف الحقایق. شرح احمد مهدوی دامغانی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
نینان، میکائیل و ویندا درایدن (1385) اندیشه‌های زندگی‌ساز. ترجمه ناصر عظیمی و طلا میرهادی‌زاده. چاپ دوم. تهران: فرهنگ تارا.
نینان، میکائیل و ویندا درایدن (1385) اندیشه‌های زندگی‌ساز. ترجمه ناصر عظیمی و طلا میرهادی‌زاده. چاپ دوم. تهران: فرهنگ تارا.
The Holy Quran (1987) Trans by Mehdi Elāhi Ghomshei. Calligrapher Mohammad Khāleghi Zanjāni. Tehrān: Quran Publishing Foundation Publications.
The Holy Quran (1987) Trans by Mehdi Elāhi Ghomshei. Calligrapher Mohammad Khāleghi Zanjāni. Tehrān: Quran Publishing Foundation Publications.
Aron, Raymond (1997) The Basic Stages of Thought in Sociology. Trans by Baqir Parhām. Tehrān: Islamic Revolution.
Aron, Raymond (1997) The Basic Stages of Thought in Sociology. Trans by Baqir Parhām. Tehrān: Islamic Revolution.
Ibn Hazm (1985/1405) The chapter in the nation and the air and the solution. Mohammad Ibrāhim Nasr and Abdul Rahmān Amira. Beirut.
Ibn Hazm (1985/1405) The chapter in the nation and the air and the solution. Mohammad Ibrāhim Nasr and Abdul Rahmān Amira. Beirut.
Al-Taie, Ali (2003) Strong identity crisis in Iran. Tehrān: Shadegān.
Al-Taie, Ali (2003) Strong identity crisis in Iran. Tehrān: Shadegān.
Brijanian, Marie (1992) Dictionary of Philosophy and Social Sciences Terms. Tehran: Institute of Cultural Studies and Research.
Brijanian, Marie (1992) Dictionary of Philosophy and Social Sciences Terms. Tehran: Institute of Cultural Studies and Research.
Behbahāni, Simin (2015) Collection of poems. Tehrān: Negāh.
Behbahāni, Simin (2015) Collection of poems. Tehrān: Negāh.
Hassanli, Kāvous (2006) "Study of the elements of contemporary life in the poetry of Simin Behbahāni". Maryam Heydari. Journal of Social Sciences and Humanities, Shiraz University (Special Issue of Persian Language and Literature) Volume 25. Number 3: 85-100.
Hassanli, Kāvous (2006) "Study of the elements of contemporary life in the poetry of Simin Behbahāni". Maryam Heydari. Journal of Social Sciences and Humanities, Shiraz University (Special Issue of Persian Language and Literature) Volume 25. Number 3: 85-100.
Haghshenās, Ali Mohammad (1982) Aware Criticism (review of Simin's views). Tehrān: Agāh.
Haghshenās, Ali Mohammad (1982) Aware Criticism (review of Simin's views). Tehrān: Agāh.
Sotoudeh, Hedāyat-Allāh (2003) Social Psychology. Seventh ed. Tehrān: Āvāye Nour.
Sotoudeh, Hedāyat-Allāh (2003) Social Psychology. Seventh ed. Tehrān: Āvāye Nour.
Shoāri Nejād, Ali Akbar (1996) Culture of Science and Technology. Tehrān: Amirkabir.
Shoāri Nejād, Ali Akbar (1996) Culture of Science and Technology. Tehrān: Amirkabir.
Fromm, Erich (1987) Escape from Freedom. Trans by Ezzat-Allāh Foolādvand. 4th ed. Tehrān: Morvārid.
Fromm, Erich (1987) Escape from Freedom. Trans by Ezzat-Allāh Foolādvand. 4th ed. Tehrān: Morvārid.
Fromm, Erich (1991) Man for himself. Trans by Akbar Tabrizi. 3rd ed. Tehrān: Behjat Library.
Fromm, Erich (1991) Man for himself. Trans by Akbar Tabrizi. 3rd ed. Tehrān: Behjat Library.
Fromm, Erich (2001) The Revolution of Hope at the Roots of the Non-Humanist Factors of Industrial Society. Trans by Hamid Roshangar. Tehrān: Morvārid.
Fromm, Erich (2001) The Revolution of Hope at the Roots of the Non-Humanist Factors of Industrial Society. Trans by Hamid Roshangar. Tehrān: Morvārid.
Fromm, Erich (2009 A) To have or to be. Trans by Akbar Tabrizi. The 10th ed. Tehrān: Firoozeh.
Fromm, Erich (2009 A) To have or to be. Trans by Akbar Tabrizi. The 10th ed. Tehrān: Firoozeh.
Fromm, Erich (2009 b) The Art of Making Love. Trans by Somayeh Sādāt Al-Hosseini. Tehrān: Jājarmi.
Fromm, Erich (2009 b) The Art of Making Love. Trans by Somayeh Sādāt Al-Hosseini. Tehrān: Jājarmi.
Fromm, Erich (2015) Healthy Society. Trans by Akbar Tabrizi. 7th ed. Tehrān: Behjat.
Fromm, Erich (2015) Healthy Society. Trans by Akbar Tabrizi. 7th ed. Tehrān: Behjat.
Ghāsemi, Vahid and Badri Barandaghi (2011) "Sociological study of power-seeking personality (Case study: Isfahan city)". Applied Sociology. Twenty-second year. Number 3: 23-40.
Ghāsemi, Vahid and Badri Barandaghi (2011) "Sociological study of power-seeking personality (Case study: Isfahan city)". Applied Sociology. Twenty-second year. Number 3: 23-40.
Ghāsemi, Mohammad Ali (2004) "Identity in the Postmodern Space (A Study of Chantal Moffy's Opinions on Identity)". Strategic Studies. Seventh year. No. 2: 255-274.
Ghāsemi, Mohammad Ali (2004) "Identity in the Postmodern Space (A Study of Chantal Moffy's Opinions on Identity)". Strategic Studies. Seventh year. No. 2: 255-274.
Ghorbāni, Qudrat-Allāh (2004) "National identity from the perspective of Master Motahhari". National Studies. 5th year. No. 2: 86-63.
Ghorbāni, Qudrat-Allāh (2004) "National identity from the perspective of Master Motahhari". National Studies. 5th year. No. 2: 86-63.
Ghanbar Ali Bāghāni, Zahra and Shahin Ojāgha Alizādeh (Summer 2017) "Practical interpretation of different types of beloved in the poems of Simin Behbahani based on the theories of Eric Fromm". Interpretation and analysis of Persian language and literature texts. 9th period. No. 32: 273-310.
Ghanbar Ali Bāghāni, Zahra and Shahin Ojāgha Alizādeh (Summer 2017) "Practical interpretation of different types of beloved in the poems of Simin Behbahani based on the theories of Eric Fromm". Interpretation and analysis of Persian language and literature texts. 9th period. No. 32: 273-310.
Ghanbar Ali Bāghāni, Zahra and Shahin Ojāgh Alizādeh (Fall 2017) "Study of the concept of hope in Simin Behbahani's poems based on Eric Fromm's point of view". Persian Language and Literature Islamic Azad University, Sanandaj Branch. 9th year. No. 32: 68-94.
Ghanbar Ali Bāghāni, Zahra and Shahin Ojāgh Alizādeh (Fall 2017) "Study of the concept of hope in Simin Behbahani's poems based on Eric Fromm's point of view". Persian Language and Literature Islamic Azad University, Sanandaj Branch. 9th year. No. 32: 68-94.
Ghanbar Ali Bāghāni, Zahra and Shahin Ojāgh Alizādeh (Summer 2017) "The Nature of Love in Simin Behbahani's Poems Based on Eric Fromm's Perspective". Cash Additions. 7th year. No. 26: 111-131.
Ghanbar Ali Bāghāni, Zahra and Shahin Ojāgh Alizādeh (Summer 2017) "The Nature of Love in Simin Behbahani's Poems Based on Eric Fromm's Perspective". Cash Additions. 7th year. No. 26: 111-131.
Corkill Briggs, Dorty (1993) Self-confidence. Trans by Abbās Chini. Tehrān: Alborz.
Corkill Briggs, Dorty (1993) Self-confidence. Trans by Abbās Chini. Tehrān: Alborz.
Meysamy, Ali Rezā (1963) "Sadism and Masochism". Today's salary. No. 3 and 4. Page 72.
Meysamy, Ali Rezā (1963) "Sadism and Masochism". Today's salary. No. 3 and 4. Page 72.
Nassafi, Izz al-Din (1980) Kashf al-Haghāyegh. Description of Ahmad Mahdavi Dāmghani. Tehran: Book Translation and Publishing Company.
Nassafi, Izz al-Din (1980) Kashf al-Haghāyegh. Description of Ahmad Mahdavi Dāmghani. Tehran: Book Translation and Publishing Company.
Ninan, Mikael and Vinda Dryden (2006) Life-giving ideas. Trans by Nāser Azimi and Talā Mirhādizadeh. 2nd ed. Tehrān: Farhang-e Tārā.
Ninan, Mikael and Vinda Dryden (2006) Life-giving ideas. Trans by Nāser Azimi and Talā Mirhādizadeh. 2nd ed. Tehrān: Farhang-e Tārā.