میرِ کرمانی و شیوه غزل‌سرایی او

نویسندگان
1 دانشگاه فرهنگیان
2 دانشگاه شهید باهنر
چکیده
میر کرمانی از شاعران هم‌عصر خواجوی کرمانی است که مجموعه کامل اشعار او از روی نسخه‌ای دستنویس متعلق به سعید نفیسی منتشر شده است. اشعار او، با وجود نغزبودن و انباشتگی از معنا، به‌دلایلی، ناشناخته مانده است. در این مقاله، که از نوع کتابخانه‌­ای است و با روش توصیفی-تحلیلی نوشته شده است، این شاعر کرمانی معرفی شده و­ غزل­‌های او از دیدگاه آوایی، زبانی، فکری و ادبی بررسی شده است. بررسی جنبه‌های گوناگون غزل میر نشان داد که غزل‌های بدون ردیف او نسبت به شاعران هم‌دوره‌اش بیشتر است، اما ردیف­‌های اسمی در غزل او درخور ‌توجه است. انواع آرایه‌­های لفظی ازجمله جناس و موازنه نیز در شعر او فراوان دیده می­‌‍شود. غزل­‌ها زبانی روان دارد، اما گاهی صنعت‌گرایی و توجه به زیباسازی الفاظ ابیات او را مصنوع ساخته است. درون­مایه غزل میر عاشقانه است و شاعر بیشتر به وصف‌­های عاشقانه پرداخته­ است. از میان صور خیال، تشبیه در شعر او کاربرد فراوان دارد، اما استعاره کمتر دیده می­شود و سهم استعاره‌­های تازه در غزل­‌های او بسیار ناچیز است. تلمیح و استعاره، که از ابزارهای ایجازند، در غزل میر کمتر دیده می­‌شود. به‌طور‌کلی، تمرکز شاعر بیشتر بر مضمون­‌گرایی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Mir Kermani and His Style of Lyric (Ghazal) Composing

نویسندگان English

Zohre Ahmadypoor Anari 1
Hamid Reza Kharazmi 2
1 Farhangian University
2 Shahid Bahonar University
چکیده English

Mir Kermani was one of the contemporary poets of Khwaju Kermani, whose complete collection of poems were published based on a manuscript copy belonging to Saeed Nafisi. His poems, despite being rich and full of meaning, have remained unknown for some reason. In this library research article, using the descriptive-analytical method, the Kermani poet was introduced, and his lyrics were studied from phonetic, linguistic, intellectual, and literary perspectives. Investigating the different aspects of Mir’s lyrics indicated that his lyrics lacking monorhymes were more compared to his contemporary poets, but the nominal monorhymes were considerable in his lyrics. Various types of literal arrays such as pun and balance were abundant in his poetry. The lyric poems had a fluent language, but occasional over-attention to figures of speech and the aesthetics of the words made his verses artificial. The motif of Mir’s lyrics was romantic, and the poet mostly used lovely descriptions of the beloved. Among the forms of imagery, simile was abundantly used in his poetry, while metaphors could rarely be seen and the share of novel metaphors in his lyrics was very small. Allusion and metaphor, the devices of brevity were rarely seen in Mir’s lyrics. Generally, the poet mostly focused on thematic concepts.

کلیدواژه‌ها English

Mir-e-Kermani
Lyric (Ghazal)
Style
Language
Poetry Motif
آقاحسینی، حسین، و عباس نیکبخت (1390) «جایگاه استعاره در غزل سبک عراقی». ادب و زبان. شمارة 30 (پیاپی 27): 1-29.
آقاحسینی، حسین، و عباس نیکبخت (1390) «جایگاه استعاره در غزل سبک عراقی». ادب و زبان. شمارة 30 (پیاپی 27): 1-29.
احمدی‌پور اناری، زهره (1393) «بررسی نام‌های معشوق در غزل». شعرپژوهی. سال ششم. شمارة 3 (پیاپی 21): 1-20.
احمدی‌پور اناری، زهره (1393) «بررسی نام‌های معشوق در غزل». شعرپژوهی. سال ششم. شمارة 3 (پیاپی 21): 1-20.
بشری، جواد (1388) «اشعار نویافته از میر کرمانی». فهرست گزارش میراث. شمارة 36 : 30ـ41.
بشری، جواد (1388) «اشعار نویافته از میر کرمانی». فهرست گزارش میراث. شمارة 36 : 30ـ41.
توکلی، حمیدرضا (1392) «حافظ و آشنایی‌زدایی در قلمرو تلمیح». مطالعات بلاغی. سال چهارم. شمارة 7: 7-26.
توکلی، حمیدرضا (1392) «حافظ و آشنایی‌زدایی در قلمرو تلمیح». مطالعات بلاغی. سال چهارم. شمارة 7: 7-26.
حافظ شیرازی، شمس‌الدین محمد (1362) دیوان حافظ. چاپ سوم. تهران: خوارزمی.
حافظ شیرازی، شمس‌الدین محمد (1362) دیوان حافظ. چاپ سوم. تهران: خوارزمی.
خرمشاهی، بهاءالدین (1371) حافظ‌نامه. جلد اول. تهران: علمی-فرهنگی و سروش.
خرمشاهی، بهاءالدین (1371) حافظ‌نامه. جلد اول. تهران: علمی-فرهنگی و سروش.
خطیب‌رهبر، خلیل (1372) «مقدمه». در: دیوان غزلیات سعدی. تهران: مهتاب.
خطیب‌رهبر، خلیل (1372) «مقدمه». در: دیوان غزلیات سعدی. تهران: مهتاب.
خواجوی کرمانی، محمودبن‌علی (1389) دیوان غزلیات خواجوی کرمانی. چاپ ششم. به‌کوشش حمید مظهری. کرمان: خدمات فرهنگی کرمان. مرکز کرمان‌شناسی.
خواجوی کرمانی، محمودبن‌علی (1389) دیوان غزلیات خواجوی کرمانی. چاپ ششم. به‌کوشش حمید مظهری. کرمان: خدمات فرهنگی کرمان. مرکز کرمان‌شناسی.
داد، سیما (1382) فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: مروارید.
داد، سیما (1382) فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: مروارید.
دولتشاه سمرقندی (1338) تذکره‌الشعراء. به‌همت محمد رمضانی. تهران: چاپخانة خاور.
دولتشاه سمرقندی (1338) تذکره‌الشعراء. به‌همت محمد رمضانی. تهران: چاپخانة خاور.
دهرامی، مهدی (1394) «نقش‌های هنری صفت در ایجاد زبان ادبی، تصویرسازی و کیفیت عاطفه و اندیشه در شعر شاملو». زیبایی‌شناسی ادبی. سال دوازدهم. شمارة 23: 19-38.
دهرامی، مهدی (1394) «نقش‌های هنری صفت در ایجاد زبان ادبی، تصویرسازی و کیفیت عاطفه و اندیشه در شعر شاملو». زیبایی‌شناسی ادبی. سال دوازدهم. شمارة 23: 19-38.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1393) سیری در شعر فارسی. چاپ پنجم. تهران: سخن.
زرین‌کوب، عبدالحسین (1393) سیری در شعر فارسی. چاپ پنجم. تهران: سخن.
سعدی شیرازی، مصلح‌الدین (1372) دیوان غزلیات. به‌کوشش خلیل خطیب‌رهبر. تهران: مهتاب.
سعدی شیرازی، مصلح‌الدین (1372) دیوان غزلیات. به‌کوشش خلیل خطیب‌رهبر. تهران: مهتاب.
سعدی شیرازی، مصلح‌الدین (1385) غزل‌های سعدی. به‌تصحیح غلامحسین یوسفی. تهران: سخن.
سعدی شیرازی، مصلح‌الدین (1385) غزل‌های سعدی. به‌تصحیح غلامحسین یوسفی. تهران: سخن.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1370) موسیقی شعر. چاپ سوم. تهران: آگاه.
شفیعی‌کدکنی، محمدرضا (1370) موسیقی شعر. چاپ سوم. تهران: آگاه.
شمیسا، سیروس (1370) سیر غزل در شعر فارسی. چاپ سوم. تهران: فردوس.
شمیسا، سیروس (1370) سیر غزل در شعر فارسی. چاپ سوم. تهران: فردوس.
شمیسا، سیروس (1381) نگاهی تازه به بدیع. چاپ چهاردهم. تهران: فردوس.
شمیسا، سیروس (1381) نگاهی تازه به بدیع. چاپ چهاردهم. تهران: فردوس.
شمیسا، سیروس (1383) انواع ادبی. چاپ دهم. تهران: فردوس.
شمیسا، سیروس (1383) انواع ادبی. چاپ دهم. تهران: فردوس.
شمیسا، سیروس (1385) سبک‌شناسی شعر. ویراست دوم. تهران: میترا.
شمیسا، سیروس (1385) سبک‌شناسی شعر. ویراست دوم. تهران: میترا.
صبور، داریوش (1384) آفاق غزل فارسی: سیر انتقادی در تحول غزل و تغزل از آغاز تا امروز. تهران: زوار.
صبور، داریوش (1384) آفاق غزل فارسی: سیر انتقادی در تحول غزل و تغزل از آغاز تا امروز. تهران: زوار.
صفا، ذبیح‌اللـه (1368) تاریخ ادبیات در ایران (جلد سوم، بخش دوم). تهران: فردوس.
صفا، ذبیح‌اللـه (1368) تاریخ ادبیات در ایران (جلد سوم، بخش دوم). تهران: فردوس.
صفا، ذبیح‌اللـه (1371) تاریخ ادبیات در ایران (جلد سوم، بخش اول). تهران: فردوس.
صفا، ذبیح‌اللـه (1371) تاریخ ادبیات در ایران (جلد سوم، بخش اول). تهران: فردوس.
عدالت‌پور، هادی (1393) «جلوه‌های ناز معشوق در شعر حافظ». شعرپژوهی. سال ششم. شمارة 4 (پیاپی 22): 153-170.
عدالت‌پور، هادی (1393) «جلوه‌های ناز معشوق در شعر حافظ». شعرپژوهی. سال ششم. شمارة 4 (پیاپی 22): 153-170.
فتوحی رودمعجنی، محمود (1395) سبک‌شناسی نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها. چاپ سوم. تهران: سخن.
فتوحی رودمعجنی، محمود (1395) سبک‌شناسی نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها. چاپ سوم. تهران: سخن.
فرزاد، مسعود (1350) «عروض حافظ». مجلة دانشکدة ادبیات تهران. سال هجدهم. شمارة 1: 201- 217.
فرزاد، مسعود (1350) «عروض حافظ». مجلة دانشکدة ادبیات تهران. سال هجدهم. شمارة 1: 201- 217.
فرشیدورد، خسرو (1363) دربارة ادبیات و نقد ادبی. جلد دوم. تهران: امیرکبیر.
فرشیدورد، خسرو (1363) دربارة ادبیات و نقد ادبی. جلد دوم. تهران: امیرکبیر.
قنبری ننیز، وحید (1397) «مقدمه». در: کلیات میر کرمانی. تهران: سخن.
قنبری ننیز، وحید (1397) «مقدمه». در: کلیات میر کرمانی. تهران: سخن.
عراقی، فخرالدین ابراهیم (1368) دیوان عراقی. تهران: جاویدان.
عراقی، فخرالدین ابراهیم (1368) دیوان عراقی. تهران: جاویدان.
عماد کرمانی (1348) دیوان قصاید و غزلیات. به‌تصحیح رکن‌الدین همایون‌فرخ. تهران: ابن‌سینا.
عماد کرمانی (1348) دیوان قصاید و غزلیات. به‌تصحیح رکن‌الدین همایون‌فرخ. تهران: ابن‌سینا.
مؤتمن، زین‌العابدین (1355) تحول شعر فارسی. تهران: کتابخانة طهوری.
مؤتمن، زین‌العابدین (1355) تحول شعر فارسی. تهران: کتابخانة طهوری.
میرافضلی، علی (1386) شاعران قدیم کرمان. تهران: کازرونیه.
میرافضلی، علی (1386) شاعران قدیم کرمان. تهران: کازرونیه.
میر کرمانی (1397) کلیات میر کرمانی. به‌کوشش وحید قنبری ننیز. تهران: سخن.
میر کرمانی (1397) کلیات میر کرمانی. به‌کوشش وحید قنبری ننیز. تهران: سخن.
ناتل خانلری، پرویز (1337) تحقیق انتقادی در عروض فارسی و چگونگی تحول اوزان غزل. تهران: دانشگاه تهران.
ناتل خانلری، پرویز (1337) تحقیق انتقادی در عروض فارسی و چگونگی تحول اوزان غزل. تهران: دانشگاه تهران.
نفیسی، سعید (1363) تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی. چاپ دوم. تهران: فروغی.
نفیسی، سعید (1363) تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی. چاپ دوم. تهران: فروغی.
وحیدیان کامیار، تقی (1397) وزن و قافیة شعر فارسی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
وحیدیان کامیار، تقی (1397) وزن و قافیة شعر فارسی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
همایی، جلال‌الدین (1388) فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: هما.
همایی، جلال‌الدین (1388) فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: هما.
یزدان‌پناه، مهرعلی و روجا عدنانی (1391) «بررسی تطبیقی جلوة معشوق در غزلیات خاقانی و سعدی». درّ دری. سال دوم. شمارة 2: 95-106.
یزدان‌پناه، مهرعلی و روجا عدنانی (1391) «بررسی تطبیقی جلوة معشوق در غزلیات خاقانی و سعدی». درّ دری. سال دوم. شمارة 2: 95-106.
یعقوبی جنبه‌سرایی، پارسا و زهرا ابطحی (1392) «سطوح تعلیق و تثبیت معنای نظربازی در نگاه عارفانة غزل سعدی». ادب‌پژوهی. شمارة 26: 9-24.
یعقوبی جنبه‌سرایی، پارسا و زهرا ابطحی (1392) «سطوح تعلیق و تثبیت معنای نظربازی در نگاه عارفانة غزل سعدی». ادب‌پژوهی. شمارة 26: 9-24.